Μάντσεστερ Σίτι – Παρί Σεν Ζερμέν: Σκιές που ήταν ορατές από το 2014

Δεν χρειάζονταν οι αποκαλύψεις των Football Leaks για να γίνει αντιληπτό ότι κάτι εξαιρετικά ασυνήθιστο συνέβαινε με τη Μάντσεστερ Σίτι και την Παρί Σεν Ζερμέν. Αρκούσε μια ματιά στους ισολογισμούς τους.

Οι δύο σύλλογοι εκτοξεύθηκαν μέσα σε ελάχιστα χρόνια στην οικονομική ελίτ του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου, έχοντας πίσω τους ιδιοκτησίες από το Αμπου Ντάμπι και το Κατάρ αντίστοιχα. Το κρίσιμο στοιχείο ήταν ότι μεγάλο μέρος των χρημάτων εμφανιζόταν όχι ως άμεση χρηματοδότηση των ιδιοκτητών, αλλά ως εμπορικά έσοδα και χορηγίες.

Η διαφορά ήταν καθοριστική λόγω του Financial Fair Play της UEFA. Όσο περισσότερα έσοδα εμφάνιζε ένας σύλλογος τόσο μεγαλύτερα περιθώρια αποκτούσε για δαπάνες, χωρίς να παραβιάζει τους κανόνες για τις επιτρεπόμενες ζημιές.

Όταν ο σεΐχης Μανσούρ απέκτησε τη Μάντσεστερ Σίτι το 2008, ο αγγλικός σύλλογος είχε έσοδα περίπου 104 εκατ. ευρώ και βρισκόταν μόλις στην 21η θέση της ευρωπαϊκής κατάταξης. Πέντε χρόνια αργότερα είχε φτάσει στα 316 εκατ. ευρώ. Τη σεζόν 2023-24 άγγιξε τα 838 εκατ. και το 2024-25 παρέμεινε στα 829 εκατ.

Ανάλογη, ακόμη ταχύτερη, ήταν η μεταμόρφωση της Παρί. Όταν πέρασε στον έλεγχο της Qatar Sports Investments το 2011, ο τζίρος της ήταν περίπου 101 εκατ. ευρώ. Μόλις δύο χρόνια αργότερα πλησίαζε τα 400 εκατ., ενώ το 2024-25 έφτασε περίπου στα 837 εκατ.

Η έκρηξη των χορηγιών

Εκείνο που είχε προκαλέσει από την αρχή ερωτήματα ήταν η εντυπωσιακή αύξηση των εμπορικών εσόδων. Στη Σίτι αυξήθηκαν από 26 εκατ. ευρώ το 2007-08 σε 167 εκατ. το 2012-13. Στην Παρί, η κατηγορία «λοιπά έσοδα» εκτοξεύθηκε από 17 εκατ. σε 234 εκατ. ευρώ μέσα σε δύο χρόνια.

Πολλές από τις συμφωνίες είχαν συναφθεί με εταιρείες και οργανισμούς που συνδέονταν με τις χώρες προέλευσης των ιδιοκτητών.

Η UEFA είχε ήδη εντοπίσει το πρόβλημα το 2014. Οι κανόνες της προέβλεπαν ότι συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη έπρεπε να υπολογίζονται στην εύλογη αγοραία αξία τους και όχι απλώς στο ποσό που αναγραφόταν στο συμβόλαιο.

Στην περίπτωση της Παρί, το επίκεντρο ήταν η συμφωνία με την Qatar Tourism Authority. Το συμβόλαιο είχε καταχωριστεί για περίπου 200 εκατ. ευρώ τη σεζόν 2012-13, αλλά η UEFA αναγνώρισε για τους υπολογισμούς του Financial Fair Play μόνο 100 εκατ.

Στη Μάντσεστερ Σίτι εξετάστηκαν χορηγίες από το Άμπου Ντάμπι συνολικής αξίας περίπου 140 εκατ. ευρώ ετησίως. Η βασική συμφωνία με την Etihad δεν κρίθηκε υπερβολική από τους τότε εμπειρογνώμονες, όμως διαφορετική ήταν η εικόνα για τις Aabar και Etisalat: συμφωνίες που είχαν καταγραφεί στα 39 εκατ. ευρώ αποτιμήθηκαν σε περίπου 13 εκατ.

Και οι δύο σύλλογοι τιμωρήθηκαν το 2014 με πρόστιμα 60 εκατ. ευρώ, τα οποία στην πράξη περιορίστηκαν στα 20 εκατ. μετά την τήρηση των σχετικών διακανονισμών.

Τι αποκάλυψαν τα Football Leaks

Οι διαρροές του Ρούι Πίντο το 2018 δεν αποκάλυψαν τόσο την ύπαρξη της οικονομικής ανωμαλίας όσο τον τρόπο με τον οποίο φέρεται να λειτουργούσε ο μηχανισμός.

Στην περίπτωση της Παρί έγινε γνωστό ότι οι αρχικές αποτιμήσεις ορισμένων ανεξάρτητων συμβούλων για τη συμφωνία με την Qatar Tourism Authority ήταν δραματικά χαμηλότερες από το ποσό που τελικά αποδέχθηκε η UEFA.

Το 2017, μετά τις μεταγραφές Νεϊμάρ και Κιλιάν Εμπαπέ, συνολικού κόστους άνω των 400 εκατ. ευρώ, η UEFA άνοιξε ξανά τον φάκελο. Σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, η Octagon αποτίμησε τη συμφωνία με την Qatar Tourism Authority μόλις στα 5,5 εκατ. ευρώ, ενώ διαφορετικές μελέτες που παρουσίασε η Παρί έδιναν πολύ υψηλότερες αξίες.

Τελικά η UEFA υπολόγισε τη συγκεκριμένη χορηγία περίπου στα 58 εκατ. ευρώ για τους σκοπούς του Financial Fair Play και το 2018 έκλεισε την υπόθεση θεωρώντας ότι, μετά τις σχετικές προσαρμογές, η Παρί παρέμενε εντός των επιτρεπόμενων ορίων.

Ακολούθησε εσωτερική προσπάθεια επανεξέτασης, αλλά η Παρί προσέφυγε στο CAS. Το 2019 δικαιώθηκε για διαδικαστικούς λόγους, καθώς δεν είχε τηρηθεί η προβλεπόμενη προθεσμία, με αποτέλεσμα η προηγούμενη απόφαση της UEFA να καταστεί οριστική.
Η διαφορετική πορεία της Σίτι

Για τη Μάντσεστερ Σίτι η συνέχεια ήταν διαφορετική. Μετά τα Football Leaks, η UEFA άνοιξε νέα έρευνα και τον Φεβρουάριο του 2020 επέβαλε διετή αποκλεισμό από τις ευρωπαϊκές διοργανώσεις και πρόστιμο 30 εκατ. ευρώ.

Η Σίτι προσέφυγε στο CAS. Ο αποκλεισμός ακυρώθηκε και το πρόστιμο μειώθηκε στα 10 εκατ., καθώς μέρος των κατηγοριών κρίθηκε ότι δεν είχε αποδειχθεί επαρκώς και άλλες παραβάσεις θεωρήθηκαν παραγεγραμμένες.

Η σημερινή υπόθεση στην Αγγλία πηγαίνει βαθύτερα. Σύμφωνα με την κατηγορία της Premier League, εσωτερικά έγγραφα και ηλεκτρονική αλληλογραφία δείχνουν ότι μέρος των χρημάτων που εμφανιζόταν ως χορηγικό εισόδημα προερχόταν στην πραγματικότητα από την πλευρά της ιδιοκτησίας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται στην υπόθεση, από περίπου 950 εκατ. λίρες χορηγικών εσόδων της περιόδου 2009-10 έως 2017-18, τα 831 εκατ. φέρεται να χρηματοδοτήθηκαν από την Abu Dhabi United Group και μόλις 119 εκατ. από τους ίδιους τους χορηγούς. Η Σίτι απορρίπτει αυτή την εκδοχή και έχει προσφύγει κατά της απόφασης.

Από outsiders σε παγκόσμια brands

Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στο τότε και το σήμερα. Σίτι και Παρί έχουν πλέον μετατραπεί σε παγκόσμια ποδοσφαιρικά brands με τεράστια πραγματική εμπορική δύναμη.

Η Puma πληρώνει περίπου 115 εκατ. ευρώ ετησίως στη Σίτι και η Nike περίπου 80 εκατ. στην Παρί, ενώ η Football Benchmark αποτιμά την επιχειρηματική αξία των δύο συλλόγων περίπου στα 5,1 και 4,5 δισ. ευρώ αντίστοιχα.

Το κρίσιμο ερώτημα αφορά επομένως τα πρώτα χρόνια της μεταμόρφωσής τους. Το Financial Fair Play είχε σχεδιαστεί ώστε να εμποδίζει τους ιδιοκτήτες να διοχετεύουν απεριόριστα κεφάλαια στις ομάδες τους. Ταυτόχρονα, όμως, το ίδιο σύστημα προστάτευε σε σημαντικό βαθμό τους ήδη πλούσιους συλλόγους, αφού όσοι είχαν υψηλότερα πραγματικά έσοδα μπορούσαν να ξοδεύουν περισσότερα.

Η Μάντσεστερ Σίτι και η Παρί επιχείρησαν να σπάσουν αυτή την κλειστή οικονομική ιεραρχία με πρωτοφανή ταχύτητα. Και αυτό είναι το μεγάλο παράδοξο της ιστορίας: οι αμφιλεγόμενες πρακτικές των πρώτων χρόνων βοήθησαν να δημιουργηθούν δύο σύλλογοι που σήμερα διαθέτουν πράγματι την οικονομική και εμπορική δύναμη που κάποτε επιχειρούσαν να εμφανίσουν στους ισολογισμούς τους.

Αν το Financial Fair Play είχε εφαρμοστεί εξαρχής με την αυστηρότητα που προέβλεπε η φιλοσοφία του, η Σίτι και η Παρί πιθανότατα δεν θα είχαν εξελιχθεί με τον ίδιο τρόπο και με την ίδια ταχύτητα στις υπερδυνάμεις που γνωρίζουμε σήμερα.