Πέτερ Μαγιάρ: Η «σκοτεινή πλευρά» του ανθρώπου που ηγήθηκε της ήττας του Βίκτορ Όρμπαν

Οι δημοσκοπήσεις στην Ουγγαρία επαληθεύθηκαν. Ο Πέτερ Μαγιάρ και το κόμμα του Tisza κέρδισαν τις εκλογές. Αναστεναγμοί ανακούφισης ακούστηκαν σε όλη την Ευρώπη. Ωστόσο, η νέα ηγεσία της Ουγγαρίας ίσως αποδειχθεί δύσκολη στη συνεργασία.

Οι θέσεις που πρεσβεύει δεν απέχουν πολύ από αυτές του Βίκτορ Όρμπαν –όπως έχουν δείξει οι μέχρι τώρα επιλογές του κόμματος Tisza. Επίσης, παραμένει μεγάλη η ασάφεια για το πλήρες περιεχόμενό τους.

Διαβάστε επίσης: «Κοντά σε συμφωνία με Πίτερς – Το ποσό του deal»

Ο Πέτερ Μαγιάρ, πρώην στέλεχος της κυβέρνησης του Βίκτορ Όρμπαν, ως νέος μεγάλωσε με την αφίσα του ηγέτη του Fidesz πάνω από το κρεβάτι του. Ήταν τότε που ο Όρμπαν ήταν ηγετική μορφή του φιλοδημοκρατικού κινήματος. Και ήταν η εποχή που είχε καταρρεύσει το κομμουνιστικό καθεστώς.

Ο Πέτερ Μαγιάρ μετά την εκλογική νίκη / REUTERS/Marton Monus

Αλλά ποιο είναι το «σκοτεινό άλογο», όπως τον χαρακτηρίζει σε ένα προφίλ που έκανε για τον Πέτερ Μαγιάρ ο Guardian;

Ή τον λατρεύουν ή τον αντιπαθούν

Η ταχεία άνοδος του ίδιου και του κόμματός του –μόλις σε δύο χρόνια- ήταν κάτι πραγματικά εντυπωσιακό. Σύμφωνα με τον Γκαμπόρ Γκιόρι, του ινστιτούτου Policy Solutions, o Πέτερ Μαγιάρ «έχτισε ένα κίνημα της αντιπολίτευσης με εκπληκτική ταχύτητα. Ποτέ, στην ιστορία της Ουγγαρίας, δεν έχουμε δει ένα κόμμα να ανεβαίνει τόσο γρήγορα».

Και, όπως επισημαίνει ο Guardian, όσοι γνωρίζουν τον Πέτερ Μαγιάρ, είτε τον θαυμάζουν είτε τον αντιπαθούν. Τίποτα ενδιάμεσα.

Το πρώτο συναίσθημα οφείλεται στο γεγονός ότι έχτισε ένα τεράστιο κίνημα με πειθαρχία. Ταξίδεψε σε όλη τη χώρα, εκφωνώντας έξι ομιλίες την ημέρα. Από την άλλη, ο Πέτερ Μαγιάρ περιγράφεται ως οξύθυμος χαρακτήρας, με τραχιά συμπεριφορά. «Δύσκολος χαρακτήρας», όπως λέει, αλλά με κατανόηση, ο σκηνοθέτης Ταμάς Τοπολάνσκι. Τον παρακολούθησε 18 μήνες, καταγράφοντας τις αλλαγές στην ουγγρική κοινωνία.

Για τον Τοπολάνσκι, ο Πέτερ Μαγιάρ είναι αυθεντικός και παθιασμένος. Αλλά ανυπόμονος κατά καιρούς. Και σημειώνει ότι η ενέργεια στις συγκεντρώσεις του «ήταν κάτι που δεν είχα ξαναζήσει».

Ο Πέτερ Μαγιάρ και το Fidesz

Στην ανάλυση των New York Times για τις ουγγρικές εκλογές συνάγεται ότι οι Ούγγροι ψήφισαν τον Πέτερ Μαγιάρ κυρίως γιατί δεν είναι ο Όρμπαν. Ωστόσο, ο νεοεκλεγείς πρωθυπουργός της Ουγγαρίας έχει πολύ στενούς δεσμούς με το κόμμα του πρώην πρωθυπουργού. Και όχι μόνο σε επίπεδο προσωπικών σχέσεων.

Σύμφωνα με τον Guardian, στους στενούς φίλους του περιλαμβάνεται ο Γκέργκελι Γκούλιας, επικεφαλής του επιτελείου του Όρμπαν. Το 2006 παντρεύτηκε την Τζούντιτ Βάργκα, πρώην υπουργό Δικαιοσύνης του Fidesz. Υπηρέτησε ως Ούγγρος διπλωμάτης στις Βρυξέλλες και κατείχε ανώτερες θέσεις σε κρατικούς φορείς.

Ο Πέτερ Μαγιάρ βρέθηκε ξαφνικά στο προσκήνιο το 2024. Τότε αποκαλύφθηκε ότι η κυβέρνηση του Όρμπαν, που υπεραμυνόταν των χριστιανικών ηθών, έδωσε χάρη σε έναν άνδρα που καταδικάστηκε για βοήθεια στην κάλυψη ενός σκανδάλου σεξουαλικής κακοποίησης σε ορφανοτροφείο. Η Βάργκα, πρώην σύζυγος πλέον του Μαγιάρ, παραιτήθηκε, μαζί με την πρόεδρο της Ουγγαρίας, Καταλίν Νόβακ.

REUTERS/Marton Monus

Ο Μαγιάρ επιτέθηκε στους αξιωματούχους του Fidesz. Τους κατηγόρησε ότι έκαναν τις δύο γυναίκες αποδιοπομπαίους τράγους. Για την ακρίβεια έγραψε στο Χ ότι «κρύβονται κάτω από γυναικείες φούστες».

Και έτσι ξεκίνησε ο αγώνας του κατά του Fidesz. To κατηγόρησε ότι λειτουργεί σαν «σάπιο σύστημα». Μίλησε για αξιωματούχους που πλουτίζουν εκμεταλλευόμενοι την εξουσία εις βάρος των πολιτών. Και όλη αυτή η κριτική βρήκε ευήκοα ώτα.

Πολλοί στη χώρα αντιμετώπιζαν το αυξανόμενο κόστος ζωής, την εξάντληση των δημόσιων υπηρεσιών και των μισθών που ήταν εδώ και καιρό στάσιμοι. Μια συγκέντρωση στην οποία περίπου 35.000 άνθρωποι, τον Μάρτιο του 2024, γέννησε το κίνημα του Πέτερ Μαγιάρ.

Ασάφεια ιδεών

Ο Πέτερ Μαγιάρ και το Tisza έχουν εκδώσει ένα προεκλογικό μανιφέστο 240 σελίδων. Αλλά κανείς δεν είναι ακριβώς σίγουρος τι θα κάνει. Με εξαίρεση τη μετανάστευση, όπου έχει ορκιστεί να ακολουθήσει πιο σκληρή γραμμή από τον Όρμπαν. Υπόσχεται να καταργήσει το πρόγραμμα φιλοξενίας εργαζομένων της χώρας, για παράδειγμα.

Παράλληλα, ορκίστηκε ότι θα αποκαταστήσει τους δημοκρατικούς ελέγχους και ισορροπίες, τις σχέσεις με την ΕΕ για να απελευθερώσει τα παγωμένα κονδύλια της ΕΕ και να καταπολεμήσει τη διαφθορά. Έχει υποσχεθεί να τερματίσει την εξάρτηση από τη ρωσική ενέργεια έως το 2035, ενώ παράλληλα θα επιδιώξει «πραγματιστικές σχέσεις» με τη Μόσχα. Ίσως, για να μη δώσει τροφή στα ελεγχόμενα από το Fidesz MME αποφεύγει να μιλήσει για άλλα θέματα. Όπως τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων. Αλλά και αυτό, εικασία είναι.

Κι ύστερα, πιθανόν να βρει απέναντί του ένα κράτος αλωμένο από τα 16 χρόνια του Fidesz στην εξουσία.

Ψηφίζοντας… ακροδεξιά

Αυτό που έχει μεγάλο ενδιαφέρον είναι η έρευνα του European Policy Center, πριν από τις εκλογές. Εκεί οι αναλυτές της εκτιμούσαν ότι ο Πέτερ Μαγιάρ δεν θα είναι εύκολος εταίρος για την ΕΕ. Παρά τις υποσχέσεις για «αλλαγή καθεστώτος».

Αντίθετα, εκτιμά ότι θα υπάρξει συνέχεια σε αρκετές βασικές πολιτικές. Και πως η ΕΕ θα πρέπει να διαχειριστεί τις προσδοκίες και να προετοιμαστεί για μια πιο σύνθετη σχέση από μια απλή επαναφορά μετά τον Όρμπαν.

Επισημαίνει ότι ο Πέτερ Μαγιάρ, κατεβαίνοντας στις ευρωεκλογές με πλατφόρμα κατά της διαφθοράς και της κατάληψης του κράτους, κέρδισε σχεδόν το 30% των ψήφων. Και έτσι εξασφάλισε επτά έδρες στο Ευρωκοινοβούλιο. Εκεί ενέταξε το Tisza στο κεντροδεξιό Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ).

REUTERS/Marton Monus/File Photo

Παρ’ όλα αυτά, ευθυγραμμιζόταν τακτικά με το Fidesz στις ψηφοφορίες. To Fidesz μετέχει στους ακροδεξιούς εθνικιστές Πατριώτες για την Ευρώπη. Ανάλυση του ιστορικού ψηφοφορίας του Tisza στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που πραγματοποιήθηκε από την Eulytix για το European Policy Center, δείχνει ότι ενώ οι ευρωβουλευτές του Tisza ευθυγραμμίζονται ως επί το πλείστον με φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις, επίσης ψηφίζουν σε συντονισμό με το Fidesz σε πολιτικά ευαίσθητα ζητήματα όπως η Ουκρανία, η γεωργία και η μετανάστευση.

Ωστόσο, σε σύγκριση με άλλες εθνικές αντιπροσωπείες στο ΕΛΚ, το Tisza κατατάσσεται στην Πέμπτη θέση ως το πιο ευθυγραμμισμένο με το Fidesz κόμμα (48,55%). Πίσω από τους Γάλλους, τους Σλοβένους και τους Σλοβάκους και ένα ολλανδικό κόμμα. Ωστόσο, το ποσοστό αυτό είναι πάνω από τον μέσο όρο του ΕΛΚ: 39,9%. Και τοποθετείται δεξιότερα.

Ισχυρή σύγκλιση με τον Όρμπαν

Επίσης, επισημαίνει το European Policy Center, η ανάλυση υποδηλώνει ότι αυτή η σύγκλιση με το Fidesz είναι ισχυρότερη σε θέματα που υπερτονίζει ο Βίκτορ Όρμπαν. Δηλαδή η αντίσταση στην περαιτέρω θεσμική ολοκλήρωση στην ΕΕ, η πολιτική μετανάστευσης με προτεραιότητα την ασφάλεια, η αντίθεση στη γλώσσα για τα δικαιώματα και την ισότητα. Επίσης, οι ευρωβουλευτές του Πέτερ Μαγιάρ ακολούθησαν το Fidesz στην ψήφιση κατά τροπολογίας που ζητούσε  ισχυρότερη χρήση της διαδικασίας του άρθρου 7 για το κράτος δικαίου.

Συνεπώς, εκτιμά το European Policy Center, η ΕΕ δεν θα πρέπει να βιαστεί να βγάλει συμπεράσματα για το τι προτίθεται να κάνει ο Πέτερ Μαγιάρ. Η ήττα του Όρμπαν ήταν συμβολικά σημαντική, αλλά δεν θα λύσει όλα τα προβλήματα των Βρυξελλών με τη Βουδαπέστη.

Και ο Πέτερ Μαγιάρ θα πρέπει να δείξει τι θέλει να είναι και σε ποια πολιτική ομάδα θέλει να ανήκει.