Είναι πιο παραγωγικές οι εταιρείες που υιοθετούν την τετραήμερη εργασία; Μια νέα μελέτη δίνει απαντήσεις

Σε ένα δοκίμιο που δημοσιεύθηκε το 1930, ο Βρετανός οικονομολόγος Τζον Μέιναρντ Κέινς προέβλεψε ότι, εκατό χρόνια αργότερα, η τεχνολογική πρόοδος θα είχε αντικαταστήσει ένα τόσο μεγάλο μέρος της ανθρώπινης εργασίας, ώστε θα εργαζόμασταν μόνο 15 ώρες την εβδομάδα – ή καθόλου.

Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, αυτό το όραμα είναι πολύ μακριά από το να υλοποιηθεί.

Διαβάστε επίσης: Ακριβές διακοπές: Η Ελλάδα στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά οικονομικής αδυναμίας

Η τετραήμερη εβδομάδα εμφανίστηκε για πρώτη φορά ως συγκεκριμένη λύση κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης της δεκαετίας του 1970. Ωστόσο, η ιδέα απέκτησε πραγματικά δυναμική όταν η πανδημία του Covid-19 οδήγησε σε μια παγκόσμια επανεκτίμηση του τρόπου και του τόπου εργασίας μας.

Σήμερα, το ενδιαφέρον για αυτόν τον τρόπο οργάνωσης της εργασίας αυξάνεται για άλλους λόγους.

Ο πόλεμος στο Ιράν, ο οποίος διαταράσσει τον εφοδιασμό με καύσιμα, αναζωπυρώνει τις εκκλήσεις για μείωση των μετακινήσεων. Τα συνδικάτα απαιτούν μείωση των ωρών εργασίας.

Τέλος, πρόσφατα, η εταιρεία OpenAI, ειδικευμένη στην τεχνητή νοημοσύνη, κάλεσε τους εργοδότες να πειραματιστούν με την τετραήμερη εβδομάδα εργασίας, προκειμένου να αναδιανεμηθούν καλύτερα τα οφέλη παραγωγικότητας που αναμένεται να αποφέρει η τεχνητή νοημοσύνη (AI).

Η νέα μελέτη του Καθηγητή Διοίκησης, Τζον Λ. Χόπκινς, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Humanities and Social Sciences Communications (μέρος του ομίλου Nature), εξετάζει την εμπειρία 15 αυστραλιανών εταιρειών που υιοθέτησαν την τετραήμερη εβδομάδα εργασίας.

Δεκατέσσερις από αυτές επέλεξαν να διατηρήσουν αυτό το μοντέλο.

Καμία δεν παρουσίασε μείωση της παραγωγικότητας.

Η μελέτη

O Τζον Λ. Χόπκινς, Καθηγητής Διοίκησης, και η ερευνητική του ομάδα μελέτησαν 15 εταιρείες που είχαν πειραματιστεί επίσημα με την τετραήμερη εβδομάδα εργασίας σύμφωνα με το μοντέλο «100:80:100».

Αυτό το μοντέλο βασίζεται σε μια απλή αρχή: οι εργαζόμενοι διατηρούν το 100% του μισθού τους ενώ εργάζονται μόνο το 80% του συνήθους χρόνου τους, υπό την προϋπόθεση ότι διατηρούν το 100% του επιπέδου παραγωγικότητάς τους.

Σύμφωνα με άρθρο του Χόπκινς στο The Conversation, πραγματοποίησαν συνεντεύξεις με τους βασικούς υπεύθυνους λήψης αποφάσεων σε αυτές τις εταιρείες, εκείνους που είχαν υποστηρίξει το πρόγραμμα της τετραήμερης εβδομάδας και διαδραμάτισαν κεντρικό ρόλο στον σχεδιασμό και την εφαρμογή του.

Σκοπός ήταν η κατανόηση του τι είχε παρακινήσει αυτές τις εταιρείες να υιοθετήσουν αυτό το μοντέλο, ποια οφέλη και δυσκολίες είχαν αντιμετωπίσει, καθώς και τη συνολική επίδρασή του στην παραγωγικότητα και την απόδοσή τους.

Οι εταιρείες που μελετήθηκαν ανήκαν σε ένα ευρύ φάσμα τομέων, που κυμαίνονταν από την εφοδιαστική και τη διαχείριση ακινήτων έως την υγειονομική περίθαλψη και τις εκδόσεις.

Περίπου οι μισές ήταν μικρές επιχειρήσεις με δύο έως 18 υπαλλήλους, ενώ οι υπόλοιπες ήταν μεσαίες επιχειρήσεις που απασχολούσαν έως και 85 άτομα.

Κάλυψη πέντε ημερών εργάσιμων ωρών στο πλαίσιο ενός μοντέλου τετραήμερης εβδομάδας εργασίας

Γιατί αυτές οι εταιρείες αποφάσισαν να κάνουν το βήμα

Η τετραήμερη εβδομάδα εργασίας παρουσιάζεται συχνά ως ένας τρόπος για τη βελτίωση της παραγωγικότητας. Ωστόσο, μεταξύ των 15 εταιρειών, έξι ανέφεραν ότι το κύριο κίνητρό τους ήταν κυρίως η καταπολέμηση της επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout).

Στη μελέτη, η CEO μιας μεσαίου μεγέθους εταιρείας τεχνολογίας υγείας υπογράμμισε τη σημασία της διατήρησης της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής και της εφαρμογής στρατηγικών πρόληψης της επαγγελματικής εξουθένωσης για τους εργαζόμενους.

Σύμφωνα με την ίδια, οι κύριοι δείκτες για την αξιολόγηση της επιτυχίας της τετραήμερης εβδομάδας εργασίας ήταν το ποσοστό εναλλαγής προσωπικού, οι αναίτιες απουσίες, καθώς και ο αριθμός των αναρρωτικών αδειών ή των ημερών απουσίας που σχετίζονταν με την ψυχική υγεία και οφείλονταν στην επαγγελματική εξουθένωση.

Ένα άλλο στέλεχος, επικεφαλής μιας μεσαίου μεγέθους εταιρείας στον χρηματοοικονομικό τομέα, συνοψίζει την προσέγγισή της ως εξής:

«Θεωρήσαμε ότι ήταν κάπως υποκριτικό να ενθαρρύνουμε τους πελάτες μας να ζουν καλύτερα κάθε μέρα, αν δεν εφαρμόζαμε εμείς οι ίδιοι αυτές τις αρχές μέσα στην εταιρεία μας».

Τα αποτελέσματα

Κατά τη διάρκεια των συνεντεύξεών, που διεξήχθησαν από τις αρχές του 2023 έως τα τέλη του 2024, 14 από τις 15 συμμετέχουσες εταιρείες εξακολουθούσαν να εφαρμόζουν το μοντέλο «100:80:100», είτε παρατείνοντας τη δοκιμαστική φάση είτε υιοθετώντας το μόνιμα.

Ορισμένες παραδέχτηκαν ότι βρίσκονταν ακόμη στην αρχή του πειράματος. Αντίθετα, μία από αυτές λειτουργούσε ήδη σύμφωνα με αυτό το μοντέλο για σχεδόν οκτώ χρόνια.

Μόνο μία εταιρεία εγκατέλειψε τελικά την τετραήμερη εβδομάδα εργασίας. Ωστόσο, εξήγησε ότι το πλαίσιο είχε επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό αυτή την απόφαση, καθώς το πείραμα συνέπεσε με μια περίοδο μεγάλων αλλαγών εντός του οργανισμού.

Όσον αφορά την παραγωγικότητα, έξι από τις συμμετέχουσες εταιρείες ανέφεραν ότι είχε αυξηθεί από την εισαγωγή της τετραήμερης εβδομάδας εργασίας.

Οι υπόλοιπες θεώρησαν ότι είχε παραμείνει γενικά σταθερή.

Αξίζει να σημειωθεί ότι καμία δεν ανέφερε μείωση της παραγωγικότητας που να σχετίζεται με αυτή τη νέα οργάνωση της εργασίας.

Οι αξιολογήσεις αυτές βασίστηκαν σε δείκτες που επέλεξε κάθε εταιρεία: έσοδα, κέρδη, τήρηση των προθεσμιών παράδοσης έργων και το Net Promoter Score, ένας δείκτης που μετρά την ικανοποίηση και την αφοσίωση των πελατών.

Όταν κλήθηκαν να δώσουν μια συνολική αξιολόγηση της εμπειρίας, οι εταιρείες έδωσαν στο μοντέλο μέση βαθμολογία 8,5 στα 10.

Περιορισμοί και διδάγματα

Η μελέτη μας παρουσιάζει αρκετούς περιορισμούς. Πρώτον, το μοντέλο «100:80:100» που αναλύθηκε είναι ακόμη σχετικά νέο, γεγονός που εξηγεί τον περιορισμένο αριθμό αυστραλιανών εταιρειών που ήταν δυνατό να μελετηθούν.

Η ερευνητική ομάδα σκοπεύει να επανεξετάσει τις ίδιες εταιρείες τα επόμενα χρόνια, προκειμένου να αξιολογήσεο εάν αυτή η οργάνωση της εργασίας είναι βιώσιμη μακροπρόθεσμα.

Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι οι περισσότεροι από τους ερωτηθέντες είχαν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην εφαρμογή της τετραήμερης εβδομάδας εργασίας. Οι απαντήσεις τους ενδέχεται, επομένως, να αντανακλούν μια ορισμένη μεροληψία υπέρ αυτού του πειράματος.

Παρά τις επιφυλάξεις αυτές, ενώ η επαγγελματική εξουθένωση αυξάνεται και τα αναμενόμενα οφέλη παραγωγικότητας από την τεχνητή νοημοσύνη θέτουν το ζήτημα της κατανομής τους, η τετραήμερη εβδομάδα εμφανίζεται ως μια σοβαρή εναλλακτική λύση που αξίζει να διερευνηθεί.