Ο Μακρόν επιμένει στην απαγόρευση των social media για παιδιά κάτω των 15 ετών

Αποφασισμένος να προχωρήσει στην απαγόρευση της πρόσβασης των παιδιών κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εμφανίζεται ο Εμανουέλ Μακρόν, παρά το σοβαρό νομικό εμπόδιο που έθεσε το Συνταγματικό Συμβούλιο της Γαλλίας.

Η ανώτατη συνταγματική Αρχή ακύρωσε τη βασικότερη διάταξη του νόμου που είχε εγκρίνει το γαλλικό Κοινοβούλιο στις 21 Ιουλίου 2026, κρίνοντας ότι η γενική απαγόρευση αποτελεί «δυσανάλογη προσβολή» της ελευθερίας της έκφρασης και δεν συνοδεύεται από επαρκείς εγγυήσεις για την προστασία της ιδιωτικής ζωής.

Διαβάστε επίσης: Θερμός και πιθανώς βροχερός προμηνύεται ο Σεπτέμβριος – Οι μεσοπρόθεσμες εκτιμήσεις

Η αντίδραση του Γάλλου προέδρου ήταν άμεση. Ο Μακρόν ανέθεσε στον πρωθυπουργό Σεμπαστιάν Λεκορνί να επεξεργαστεί το ταχύτερο δυνατό μια νέα διατύπωση, η οποία θα είναι «νομικά ισχυρή» και θα λαμβάνει υπόψη τόσο τις ενστάσεις του Συνταγματικού Συμβουλίου όσο και το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο.

Το Μέγαρο των Ηλυσίων κατέστησε σαφές ότι η δικαστική απόφαση δεν σημαίνει το τέλος της μεταρρύθμισης. Αντίθετα, η κυβέρνηση σκοπεύει να επιστρέψει με νέο σχέδιο, διορθώνοντας τις αδυναμίες που εντόπισαν οι συνταγματικοί δικαστές.

«Η αποφασιστικότητα του προέδρου της Δημοκρατίας να προωθήσει αυτή τη μεταρρύθμιση μέχρι την άνοιξη του 2027 παραμένει απόλυτη», ανέφερε η γαλλική Προεδρία.

Προθεσμία μέχρι το τέλος της θητείας

Ο χρονικός ορίζοντας που θέτει ο Μακρόν δεν είναι τυχαίος. Η δεύτερη προεδρική θητεία του ολοκληρώνεται τον Μάιο του 2027 και ο ίδιος θέλει η προστασία των παιδιών από τις ψηφιακές πλατφόρμες να αποτελέσει μία από τις τελευταίες σημαντικές μεταρρυθμίσεις της προεδρίας του.

Ο Γάλλος πρόεδρος έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προκαλούν σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία και στην ανάπτυξη των παιδιών. Έχει αναφερθεί στον εθισμό στις οθόνες, στον διαδικτυακό εκφοβισμό, στην έκθεση σε βίαιο ή σεξουαλικό περιεχόμενο και στους μηχανισμούς των αλγορίθμων που έχουν σχεδιαστεί για να διατηρούν τους χρήστες όσο το δυνατόν περισσότερο συνδεδεμένους.

Η πολιτική του θέση είναι ότι τα παιδιά δεν μπορούν να αφεθούν απροστάτευτα απέναντι σε εταιρείες οι οποίες διαθέτουν τεράστια τεχνολογική και οικονομική ισχύ. Κατά τον ίδιο, η ευθύνη δεν μπορεί να μεταφέρεται αποκλειστικά στους γονείς, οι οποίοι συχνά δεν διαθέτουν τα μέσα για να ελέγξουν τη χρήση των πλατφορμών.

Η απόφαση του Συνταγματικού Συμβουλίου δεν αμφισβήτησε ότι η προστασία του «υπέρτερου συμφέροντος του παιδιού» αποτελεί συνταγματική απαίτηση. Αναγνώρισε μάλιστα ότι ο νομοθέτης έχει δικαίωμα να περιορίσει την πρόσβαση των ανηλίκων στα κοινωνικά δίκτυα. Έκρινε, όμως, ότι ο συγκεκριμένος νόμος επιχειρούσε να το κάνει με υπερβολικά γενικό και ανεπαρκώς προστατευμένο τρόπο.

Αυτό το σημείο δίνει στον Μακρόν το πολιτικό και νομικό περιθώριο να επανέλθει. Η ιδέα της ρύθμισης δεν απορρίφθηκε· απορρίφθηκε η μορφή που είχε λάβει.

Οι αλλαγές που απαιτούνται

Ο νόμος προέβλεπε καθολική απαγόρευση της πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για όλους τους ανηλίκους κάτω των 15 ετών. Το Συνταγματικό Συμβούλιο θεώρησε ότι η προσέγγιση αυτή δεν λάμβανε υπόψη ούτε τις διαφορές μεταξύ των πλατφορμών ούτε τα χαρακτηριστικά κάθε παιδιού.

Δεν αξιολογούνταν οι συγκεκριμένοι κίνδυνοι που παρουσιάζει κάθε διαδικτυακή υπηρεσία. Μια πλατφόρμα με αλγόριθμο συνεχούς προώθησης βίντεο αντιμετωπιζόταν ουσιαστικά με τον ίδιο τρόπο όπως ένα κοινωνικό δίκτυο με περισσότερο εκπαιδευτικό ή δημιουργικό χαρακτήρα.

Ο νόμος δεν διαφοροποιούσε επίσης τα παιδιά ανάλογα με την ηλικία, την ωριμότητα ή την οικογενειακή τους κατάσταση. Όλοι οι ανήλικοι κάτω των 15 ετών υπάγονταν στην ίδια απόλυτη απαγόρευση.

Περιορισμένος ήταν και ο ρόλος των γονέων. Δεν μπορούσαν να άρουν την απαγόρευση, να μειώσουν την έκτασή της ή να επιτρέψουν στο παιδί τους την πρόσβαση σε επιλεγμένες υπηρεσίες.

Η κυβέρνηση θα χρειαστεί επομένως να δημιουργήσει ένα πιο ευέλικτο και εξατομικευμένο σύστημα. Θα μπορούσε, για παράδειγμα, να κατατάξει τις πλατφόρμες ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου, να προβλέψει διαφορετικούς περιορισμούς ανά ηλικιακή κατηγορία και να επιτρέψει κάποια μορφή γονικής συναίνεσης.

Ο γρίφος της επαλήθευσης ηλικίας

Το δυσκολότερο ζήτημα για τον Μακρόν και την κυβέρνηση Λεκορνί είναι ο τρόπος με τον οποίο θα επιβεβαιώνεται η ηλικία των χρηστών.

Ο νόμος που ακυρώθηκε δεν καθόριζε συγκεκριμένο τεχνικό σύστημα. Ανέθετε σε πλατφόρμες όπως το TikTok, το Instagram και το Facebook να εφαρμόσουν μηχανισμούς επαλήθευσης, χωρίς να προσδιορίζει επαρκώς ποια προσωπικά δεδομένα θα μπορούσαν να συλλέγονται και για πόσο χρόνο θα διατηρούνταν.

Για να αποδείξει κάποιος ότι είναι άνω των 15 ετών, θα μπορούσε να απαιτείται η υποβολή εγγράφου ταυτότητας, η χρήση τραπεζικών στοιχείων, η αναγνώριση προσώπου ή κάποια άλλη βιομετρική μέθοδος εκτίμησης της ηλικίας.

Καθεμία από αυτές τις επιλογές δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα ιδιωτικότητας και ασφάλειας. Ένα σύστημα σχεδιασμένο για την προστασία των παιδιών θα μπορούσε να οδηγήσει στη συγκέντρωση ευαίσθητων δεδομένων για το σύνολο των χρηστών του Διαδικτύου.

Το νέο νομοσχέδιο θα πρέπει να προβλέπει σαφή όρια και εγγυήσεις, πιθανώς με τη συμμετοχή ανεξάρτητου φορέα επαλήθευσης, ώστε οι πλατφόρμες να ενημερώνονται μόνο για το εάν ο χρήστης πληροί το ηλικιακό όριο, χωρίς να αποκτούν πρόσβαση στην πλήρη ταυτότητά του.

Η ευρωπαϊκή διάσταση

Ο Μακρόν ζήτησε από τον πρωθυπουργό να λάβει υπόψη και το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η Γαλλία δεν μπορεί να θεσπίσει κανόνες για τις ψηφιακές πλατφόρμες αγνοώντας τον ευρωπαϊκό Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες και τη νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Το Παρίσι επιδιώκει παράλληλα να μετατρέψει την πρωτοβουλία του σε ευρωπαϊκό ζήτημα. Μια αποκλειστικά εθνική απαγόρευση είναι δύσκολο να εφαρμοστεί σε υπηρεσίες που λειτουργούν διασυνοριακά, ενώ μπορεί εύκολα να παρακαμφθεί με τεχνικά μέσα.

Η επιμονή του Μακρόν δείχνει ότι η ακύρωση του νόμου αποτελεί προσωρινή ήττα και όχι εγκατάλειψη του σχεδίου. Ο Γάλλος πρόεδρος καλείται τώρα να πετύχει μια δύσκολη ισορροπία: να προστατεύσει τα παιδιά από τους κινδύνους των κοινωνικών δικτύων, χωρίς να παραβιάσει την ελευθερία της έκφρασης και χωρίς να δημιουργήσει έναν μηχανισμό μαζικής ψηφιακής ταυτοποίησης.

Η πολιτική του βούληση είναι δεδομένη. Το ερώτημα είναι αν η κυβέρνηση θα καταφέρει, μέσα στους επόμενους μήνες, να μετατρέψει αυτή τη βούληση σε έναν νόμο που θα μπορεί να περάσει τόσο από το γαλλικό Συνταγματικό Συμβούλιο όσο και από το δύσκολο τεστ της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.