Υπόθεση Μαζωνάκη: Η κατάργηση το 2019 του Σώματος Επιθεωρητών Υγείας, το θολό τοπίο της ΕΑΔ και οι αναποτελεσματικοί έλεγχοι του ΙΣΑ

Ο θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη μετά την υποβολή του σε πλασμαφαίρεση σε ιατρείο στο Κολωνάκι δεν άνοιξε μόνο μια έρευνα για το τι ακριβώς συνέβη εκείνη την ημέρα. Άνοιξε ταυτόχρονα ένα πολύ μεγαλύτερο ζήτημα: ποιος ελέγχει σήμερα τα χιλιάδες ιδιωτικά ιατρεία και τις δομές Υγείας της χώρας και πόσο αποτελεσματικοί είναι αυτοί οι έλεγχοι. Αξίζει να σημειωθεί πως τα στοιχεία που έχουν έρθει στο φως τις τελευταίες ημέρες δημιουργούν τουλάχιστον σοβαρά ερωτήματα.

Το μεγαλύτερο ερώτημα όλων είναι αν ο νόμος του επιτελικού κράτους του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον οποίο το Σώμα Ελέγχου Επιθεωρητών Υγείας και Πρόνοιας (ΣΕΥΥΠ) εντάχθηκε -όπως και άλλοι ελεγκτικοί μηχανισμοί- στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας ήταν τελικά για καλό. Τα ευρήματα πάντως, προβληματίζουν για την αποτελεσματικότητα των ελέγχων της ΕΑΔ σε δομές Υγείας.

Σύμφωνα με τον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών, το συγκεκριμένο ιατρείο είχε άδεια λειτουργίας από το 2013 και είχαν πραγματοποιηθεί έλεγχοι το 2024 και το 2025. Τον Ιούλιο του 2026 υποβλήθηκε αίτημα που αφορούσε την προσθήκη μηχανήματος και είχε προγραμματιστεί νέα αιφνιδιαστική αυτοψία. Ο ΙΣΑ έχει δηλώσει ότι ουδέποτε έδωσε άδεια για πλασμαφαίρεση στον συγκεκριμένο χώρο. Παράλληλα, μετά το περιστατικό εντοπίστηκε και μη αδειοδοτημένο μηχάνημα φυγοκέντρησης. Το πρόβλημα όμως φαίνεται ότι υπερβαίνει κατά πολύ το συγκεκριμένο ιατρείο.

16.500 δομές μόνο στην Αθήνα

Μόνο στην περιοχή ευθύνης του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών λειτουργούν περισσότεροι από 16.500 φορείς Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, μεταξύ των οποίων ιατρεία, πολυϊατρεία και διαγνωστικά εργαστήρια.

Ο ΙΣΑ αναφέρει ότι από το 2024 έως σήμερα πραγματοποιήθηκαν περίπου 5.500 έλεγχοι για έκδοση ή τροποποίηση βεβαίωσης λειτουργίας και επιπλέον περίπου 1.000 δειγματοληπτικοί έλεγχοι ή έλεγχοι κατόπιν καταγγελιών. Υπάρχει όμως μία κρίσιμη διαφορά.

Οι επιτροπές του Ιατρικού Συλλόγου δεν αποτελούν κρατικό ελεγκτικό μηχανισμό με ανακριτικές ή διωκτικές αρμοδιότητες. Το παραδέχεται ο ίδιος ο ΙΣΑ, επισημαίνοντας ότι δεν διαθέτει τις εξουσίες φορέων όπως η Εθνική Αρχή Διαφάνειας. Όπως δήλωσε ο πρόεδρος του ΙΣΑ Γιώργος Πατούλης, όταν κλιμάκιο πήγε σε μία από τις επισκέψεις του στο συγκεκριμένο ιατρείο, βρήκε την πόρτα κλειστή. Οι επιθεωρητές του Συλλόγου δεν είχαν τη δυνατότητα να εισέλθουν στον χώρο με τον τρόπο που θα μπορούσε να ενεργήσει ένας κρατικός ελεγκτικός μηχανισμός.

Και εδώ ακριβώς εμφανίζεται το ερώτημα για το τι συνέβη μετά το 2019. Τότε δηλαδή που ο νόμος περί επιτελικού κράτους ενσωμάτωσε το ΣΕΥΥΠ στην ΕΑΔ.

Όταν υπήρχε το ΣΕΥΥΠ

Σύμφωνα με τα επίσημα πεπραγμένα του ΣΕΥΥΠ όπως αυτά δόθηκαν στη δημοσιότητα, από το 2013 έως το 2018 είχαν εκδοθεί 2.091 εντολές ελέγχου. Κατά το ίδιο διάστημα οι επιθεωρητές συνέταξαν 1.379 εκθέσεις ελέγχου: 278 το 2013, 193 το 2014, 234 το 2015, 232 το 2016, 254 το 2017 και 188 το 2018. Δηλαδή περίπου 230 ολοκληρωμένες εκθέσεις τον χρόνο.

Το ΣΕΥΥΠ δεχόταν παράλληλα 750 έως 900 καταγγελίες ετησίως, με προτεραιότητα στις εισαγγελικές παραγγελίες και στη συνέχεια στις εντολές των αρμόδιων κρατικών φορέων, στα αιτήματα του Συνηγόρου του Πολίτη και στις καταγγελίες υπηρεσιών, φορέων και πολιτών.

Οι επιθεωρητές μπορούσαν να ανοίξουν πόρτες

Και εδώ βρίσκεται μια ουσιαστική διαφορά σε σχέση με τους ελέγχους που μπορεί να πραγματοποιήσει ένας Ιατρικός Σύλλογος. Οι επιθεωρητές του ΣΕΥΥΠ είχαν δικαίωμα πρόσβασης στους φακέλους που συνδέονταν με το αντικείμενο του ελέγχου, ακόμη και σε απόρρητους υπό τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις. Οι ελεγχόμενες υπηρεσίες ήταν υποχρεωμένες να τους παραδίδουν όλα τα στοιχεία και να συνεργάζονται μαζί τους.

Η άρνηση χορήγησης στοιχείων, η απόκρυψη ή η παράδοση παραποιημένων στοιχείων και γενικότερα η παρεμπόδιση του έργου των επιθεωρητών μπορούσε να αποτελέσει αυτοτελές πειθαρχικό παράπτωμα. Κυρίως, οι επιθεωρητές κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους είχαν δικαιώματα και καθήκοντα ανακριτικού υπαλλήλου. Δεν επρόκειτο λοιπόν απλώς για μια επιτροπή που έλεγχε εάν ένα ιατρείο πληρούσε τους όρους της άδειάς του.

Τα δεδομένα της ΕΑΔ

Δημοσιεύματα των τελευταίων ημερών αναφέρουν ότι επί ΕΑΔ οι έλεγχοι περιορίστηκαν αρκετά. Η ίδια η ΕΑΔ, ωστόσο, απαντώντας μετά τον θόρυβο που προκάλεσε η υπόθεση Μαζωνάκη, κάνει πλέον λόγο για «εκατοντάδες ελέγχους» στην ιδιωτική Υγεία και υποστηρίζει ότι οι έλεγχοι είναι συστηματικοί. Πιο συγκεκριμένα η αρχή υποστηρίζει ότι έχει κάνει τουλάχιστον 1.400 ελέγχους τα τελευταία επτά χρόνια. Αν ισχύουν αυτοί οι αριθμοί και πάλι είναι σημαντικά μικρότεροι από τη δουλειά του έκανε το ΣΕΥΥΠ όταν σε μικρότερο χρονικό διάστημα πραγματοποίησε 700 ελέγχους παραπάνω από εκείνους της ΕΑΔ.

Εκτός αυτού τα στοιχεία της ΕΑΔ είναι λίγο θολά. Δηλώνει ότι έχει πραγματοποιήσει εκατοντάδες ελέγχους, όμως δεν έχει παρουσιαστεί μαζί με τη συγκεκριμένη απάντηση μια ενιαία χρονοσειρά που να δείχνει, έτος προς έτος από το 2019 έως σήμερα, πόσοι έλεγχοι πραγματοποιήθηκαν από τον Τομέα Υγείας και Πρόνοιας, πόσοι αφορούσαν ιατρεία, πόσοι ιδιωτικές κλινικές, πόσοι διαγνωστικά κέντρα, πόσοι άλλες δομές και πόσοι κατέληξαν σε έκθεση ελέγχου. Ίσως χρειάζεται πλέον μια τέτοια παρουσίαση ώστε να αναδειχθεί το έργο της ΕΑΔ και πως ακριβώς γίνονται οι έλεγχοι.