Πώς θα αποζημιώνονται πιο γρήγορα πυρόπληκτοι και πλημμυροπαθείς – Οι τρεις προτάσεις της ΕΛΑΣ για τη στεγαστική αρωγή

Τις θέσεις και τις προτάσεις της επί του σχεδίου νόμου για την κρατική και στεγαστική αρωγή μετά από φυσικές καταστροφές κατέθεσε η ΕΛΑΣ στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης.

Μέσα από κοινή ανακοίνωση των Τομέων Κλιματικής Κρίσης και Υποδομών, το κόμμα αναγνωρίζει ορισμένα θετικά στοιχεία στο νομοσχέδιο, αλλά υπογραμμίζει πως η πρωτοβουλία περιορίζεται στην αναδιοργάνωση των διοικητικών διαδικασιών και δεν συγκροτεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα αποκατάστασης.

Όπως επισημαίνεται, η προσπάθεια εκσυγχρονισμού του κατακερματισμένου πλαισίου, η χρήση ψηφιακών εργαλείων και η διευθέτηση σύνθετων περιπτώσεων κρίνονται θετικά. Ωστόσο, το κόμμα ασκεί κριτική στο γεγονός ότι το νομοσχέδιο παραπέμπει κρίσιμα ζητήματα σε μελλοντικές υπουργικές αποφάσεις.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο καθορισμός του ύψους των ενισχύσεων, οι όροι της προσωρινής στέγασης και οι χρονικές προθεσμίες παραμένουν αρρύθμιστα, με αποτέλεσμα να μην παρέχονται επαρκείς εγγυήσεις για την έγκαιρη και δίκαιη υποστήριξη των πληγέντων.

Για την αντιμετώπιση αυτών των κενών, η ΕΛΑΣ προτείνει τρεις κεντρικές παρεμβάσεις.

Αρχικά, ζητά τη δημιουργία ενός Εθνικού Συστήματος Αποκατάστασης Καταστροφών που θα συνδέει οργανικά την πρώτη αρωγή με τη στεγαστική αποκατάσταση, την ανασυγκρότηση των υποδομών, τη στήριξη της τοπικής οικονομίας και τη μείωση του μελλοντικού κινδύνου.

Δεύτερον, προτείνει την ίδρυση ενός Εθνικού Ταμείου Αποκατάστασης με διαφανή κριτήρια κατανομής, σταθερό πολυετή προγραμματισμό και αυτόματο μηχανισμό αναπλήρωσης πόρων χωρίς την επιβολή νέων φόρων.

Τρίτον, ζητά τη νομική και δεσμευτική κατοχύρωση της αρχής της «καλύτερης αποκατάστασης», ώστε η επαναφορά των περιοχών να μην αποτελεί απλή αποζημίωση, αλλά να συνδέεται άμεσα με επιστημονικές εκτιμήσεις κινδύνου και την ταχεία υλοποίηση αντιπλημμυρικών και αντιδιαβρωτικών έργων.

Συμπληρωματικά, το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα καταθέτει προτάσεις για τη θέσπιση κοινωνικών κριτηρίων και την εξασφάλιση καθολικής προσβασιμότητας για τα άτομα με αναπηρία και τις ευάλωτες ομάδες.

Παράλληλα, διεκδικεί την καθιέρωση δεσμευτικών προθεσμιών για τις αυτοψίες και την καταβολή των ενισχύσεων, τη μόνιμη στελέχωση των αρμόδιων υπηρεσιών των ΟΤΑ με εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό, καθώς και τη δίκαιη ρύθμιση του εργασιακού καθεστώτος των συμβασιούχων ορισμένου χρόνου στις Γενικές Γραμματείες του υπουργείου.

Η ανακοίνωση καταλήγει τονίζοντας την ανάγκη δημιουργίας ενός δημόσιου πίνακα προόδου για κάθε μεγάλη καταστροφή, με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας και τη διασφάλιση της εξωτερικής θεσμικής εποπτείας.

Η ανακοίνωση της ΕΛΑΣ:

Κοινή ανακοίνωση των Τομέων Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας και Υποδομών της ΕΛ.Α.Σ.

Σχέδιο νόμου για στεγαστική αρωγή και ενισχύσεις μετά από φυσικές καταστροφές: Απαιτείται ολοκληρωμένο σύστημα δίκαιης και ανθεκτικής αποκατάστασης και όχι μόνο αναδιοργάνωση των διαδικασιών

Οι Τομείς Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας και Υποδομών της ΕΛ.Α.Σ. συμμετείχαν στη δημόσια διαβούλευση για το σχέδιο νόμου σχετικά με την κρατική και στεγαστική αρωγή μετά από φυσικές καταστροφές, καταθέτοντας γενικές παρατηρήσεις και αναλυτικές προτάσεις επί των επιμέρους διατάξεων.

Θεωρούμε θετική την προσπάθεια συγκέντρωσης και εκσυγχρονισμού του κατακερματισμένου θεσμικού πλαισίου, την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, την αντιμετώπιση εκκρεμών υποθέσεων και σύνθετων περιπτώσεων, όπως οι πολυϊδιοκτησίες, καθώς και την ενίσχυση της εποπτείας και των ελέγχων.

Ωστόσο, το νομοσχέδιο δεν συγκροτεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα αποκατάστασης. Επικεντρώνεται κυρίως στις διοικητικές διαδικασίες χορήγησης της αρωγής, χωρίς να διαμορφώνει επαρκείς εγγυήσεις για το ουσιαστικό αποτέλεσμα: την έγκαιρη, επαρκή, κοινωνικά δίκαιη και ασφαλή αποκατάσταση των πληγέντων και των περιοχών τους. Κρίσιμα ζητήματα, όπως το ύψος των ενισχύσεων, οι όροι της προσωρινής στέγασης, οι προθεσμίες και τα βασικά στάδια εφαρμογής, παραπέμπονται σε μεταγενέστερες υπουργικές αποφάσεις.
Η συνολική πρότασή μας στηρίζεται σε τρεις κεντρικές παρεμβάσεις:

• Εθνικό Σύστημα Αποκατάστασης Καταστροφών, το οποίο θα συνδέει οργανικά την πρώτη αρωγή, την προσωρινή στέγαση, τη στεγαστική αποκατάσταση, την αποκατάσταση των υποδομών και του φυσικού περιβάλλοντος, τη στήριξη της τοπικής οικονομίας και τη μείωση του μελλοντικού κινδύνου.
• Εθνικό Ταμείο Αποκατάστασης Καταστροφών, με πολυετή χρηματοδοτικό προγραμματισμό, ελάχιστο εγγυημένο αποθεματικό, διαφανή κριτήρια κατανομής και αυτόματο μηχανισμό αναπλήρωσης των πόρων, χωρίς νέο ειδικό φόρο.
• Ρητή και δεσμευτική κατοχύρωση της αρχής «Αποκαθιστούμε Καλύτερα – Build Back Better», ώστε η αποκατάσταση να μην αποτελεί μια απομονωμένη διαδικασία αποζημίωσης και επαναφοράς στην προηγούμενη κατάσταση, αλλά να συνδέεται με την επιστημονική εκτίμηση κινδύνου, τα Ειδικά Σχέδια Πρόληψης, τις δομές Πολιτικής Προστασίας των ΟΤΑ και την ταχεία υλοποίηση των αναγκαίων αντιπλημμυρικών, αντιδιαβρωτικών και λοιπών έργων προστασίας.

Παράλληλα, προτείνουμε:

• κοινωνικά κριτήρια και καθολική προσβασιμότητα για τα άτομα με αναπηρία και τις ευάλωτες ομάδες,
• ενιαίο ψηφιακό φάκελο, υπεύθυνο υπόθεσης και δωρεάν υποστήριξη των ευάλωτων πληγέντων,
• δεσμευτικές προθεσμίες για αυτοψίες, εγκρίσεις και καταβολή των ενισχύσεων,
• οριστική και δίκαιη ρύθμιση του εργασιακού καθεστώτος των εργαζομένων ΙΔΟΧ, στις δύο Γενικές Γραμματείες του ΥΚΚΠΠ που θα τερματίζει την εργασιακή τους επισφάλεια,
• μόνιμη στελέχωση των αρμόδιων υπηρεσιών και των ΟΤΑ με εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό,
• δημόσιο πίνακα προόδου για κάθε μεγάλη καταστροφή, διαφάνεια και εξωτερική θεσμική εποπτεία.

Εν κατακλείδι, απαιτείται ένα ολοκληρωμένο, επαρκώς χρηματοδοτούμενο και διαφανές σύστημα, που θα εξασφαλίζει την άμεση και δίκαιη στήριξη των πληγέντων, τη μόνιμη στελέχωση των αρμόδιων υπηρεσιών και των ΟΤΑ και την ανθεκτική ανασυγκρότηση, με βάση την επιστημονική εκτίμηση κινδύνου, την τρωτότητα κάθε περιοχής και τον σχεδιασμό πρόληψης και Πολιτικής Προστασίας. Η εφαρμογή του πρέπει να αξιολογείται με δημόσιους, μετρήσιμους δείκτες και ανεξάρτητο θεσμικό έλεγχο· διαφορετικά, το νομοσχέδιο θα παραμείνει μια αναδιοργάνωση των διοικητικών διαδικασιών και όχι εγγύηση ουσιαστικής αποκατάστασης που μειώνει την τρωτότητα και ενισχύει την ανθεκτικότητα απέναντι στις επόμενες καταστροφές.