Βουλή: Η κυβέρνηση Μητσοτάκη καταθέτει νύχτα και τελευταία στιγμή τις κρίσιμες τροπολογίες

Οι νόμοι που διέπουν τη ζωή των πολιτών και επιχειρήσεων θα έπρεπε να ψηφίζονται ύστερα από επαρκή έλεγχο, διαβούλευση και δημόσια συζήτηση. Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν ότι κρίσιμες τροπολογίες εισάγονται στη Βουλή αργά τη νύχτα ή/και λίγες ώρες πριν από την ψήφισή τους.

Στην παρούσα Βουλή (Ιούλιος 2023 – Μάιος 2026), το 76% των τροπολογιών κατατέθηκε από την κυβέρνηση μεταξύ 21:00 και 01:00, ενώ το 81% των τροπολογιών που κατατέθηκαν μόλις μία ημέρα πριν από την ψήφισή τους εισήχθησαν στη Βουλή μεταξύ 21:00 και 01:00 τα ξημερώματα, αφήνοντας ελάχιστο χρόνο για ουσιαστική κοινοβουλευτική επεξεργασία και δημόσιο έλεγχο.

Διαβάστε επίσης: «Ο Παναθηναϊκός ετοιμάζει ευρωπαϊκή… dream team – Αυτοί είναι οι στόχοι του Ομπράντοβιτς» (vids)

Όταν τροπολογίες κατατίθενται αργά τη νύχτα και ψηφίζονται λίγες μόλις ώρες αργότερα, δεν υπάρχει επαρκής χρόνος για μελέτη, δημόσιο διάλογο και κοινοβουλευτικό έλεγχο

Βουλή: Η κυβέρνηση Μητσοτάκη καταθέτει νύχτα και τελευταία στιγμή, τις κρίσιμες τροπολογίες

Η νέα μελέτη του ΚΕΦΙΜ με τίτλο «Τι ώρες έρχονται οι τροπολογίες στη Βουλή;» εξετάζει δεδομένα από 2.064 τροπολογίες που ψηφίστηκαν κατά την περίοδο 2014–2026 και καταγράφει, μεταξύ άλλων, τα εξής::

• Παρότι ο συνολικός αριθμός των τροπολογιών και των συνολικών άρθρων έχει μειωθεί σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, καθεμία περιλαμβάνει πλέον περισσότερες διατάξεις. Το 2025 αντιστοιχούσαν σχεδόν τέσσερα άρθρα ανά τροπολογία, αριθμός διπλάσιος σε σχέση με το 2019, γεγονός που καταδεικνύει την αυξανόμενη χρήση ερανιστικών τροπολογιών.
• Από το 2021 και μετά, η κατάθεση τροπολογιών έχει μετατοπιστεί έντονα στις νυχτερινές ώρες. Ενώ πριν από το 2020 μόλις το 2%–12% κατατιθέμενων τροπολογιών υποβάλλονταν μετά τις 21:00, το ποσοστό ξεπέρασε το 70% κατά την περίοδο 2023–2025.
• Στην παρούσα κοινοβουλευτική περίοδο, από τον Ιούλιο του 2023 έως τον Μάιο του 2026, το 76% των τροπολογιών κατατέθηκε μεταξύ 21:00 και 01:00, ενώ περισσότερες από τις μισές κατατέθηκαν στο δίωρο 22:00–23:59.
• Το πρόβλημα είναι εντονότερο στις τροπολογίες της τελευταίας στιγμής. Στην παρούσα κοινοβουλευτική περίοδο, το 81% όσων κατατέθηκαν μόλις μία ημέρα πριν από την ψήφισή τους εισήχθησαν στη Βουλή μεταξύ 21:00 και 01:00 τα ξημερώματα.
• Η εξάλειψη της κατάθεσης τροπολογιών την ίδια ημέρα που ψηφίζονται, μία συνήθης πρακτική μέχρι το 2019, δεν αύξησε ουσιαστικά τον χρόνο κοινοβουλευτικής επεξεργασίας. Στην πράξη, η κατάθεσή τους μεταφέρθηκε λίγες ώρες νωρίτερα, ημερολογιακά μία ημέρα πριν, αργά το προηγούμενο βράδυ. Το 2026, ένα μέλος της Βουλής έχει κατά μέσο όρο περίπου 11 ώρες ανά άρθρο τροπολογίας για να μελετήσει το περιεχόμενο και τις συνοδευτικές εκθέσεις, να διαβουλευτεί και να αποφασίσει για την ψήφο του.

Δείτε όλη την έρευνα του ΚΕΦΙΜ εδώ.

Περιορισμός κοινοβουλευτικού ελέγχου και διαφάνειας

Όπως επισημαίνει το ΚΕΦΙΜ, η νυχτερινή κατάθεση τροπολογιών έχει παγιωθεί ως κυρίαρχη πρακτική από το 2021 και μετά, με την πλειονότητα των τροπολογιών να κατατίθεται πλέον μεταξύ 21:00 το βράδυ και 01:00 τα ξημερώματα. Παράλληλα, ένα μεγάλο μέρος τους κατατίθεται μόλις μία ή δύο ημέρες πριν από την ψήφισή του, περιορίζοντας δραστικά τον πραγματικό χρόνο που διαθέτουν οι βουλευτές για να μελετήσουν, να αξιολογήσουν και να ελέγξουν τις προτεινόμενες ρυθμίσεις.

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι οι τροπολογίες που κατατίθενται μία ημέρα πριν από την ψήφισή τους εμφανίζουν ακόμη μεγαλύτερη συγκέντρωση στις νυχτερινές ώρες. Στην πράξη, πολλές από αυτές εισάγονται αργά το βράδυ και συζητούνται ή ψηφίζονται λίγες ώρες αργότερα, το επόμενο πρωί. Έτσι, ενώ τυπικά τηρείται η απαίτηση να μην κατατίθενται την ίδια ημέρα της ψήφισης, ουσιαστικά δεν εξασφαλίζεται ο χρόνος επεξεργασίας που επιδιώκει να προστατεύσει ο Κανονισμός της Βουλής.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι η μετατόπιση των τροπολογιών από την ημέρα της ψήφισης στο προηγούμενο βράδυ δεν συνιστά ουσιαστική μεταρρύθμιση
της νομοθετικής διαδικασίας. Αντιθέτως, δημιουργεί μια νέα μορφή τυπικής συμμόρφωσης που συχνά παρακάμπτει το πνεύμα των κανόνων καλής νομοθέτησης. Ως αποτέλεσμα, περιορίζονται οι δυνατότητες κοινοβουλευτικού ελέγχου, μειώνεται η διαφάνεια της διαδικασίας και ενισχύεται η αντίληψη ότι σημαντικές νομοθετικές ρυθμίσεις εισάγονται και ψηφίζονται χωρίς τον αναγκαίο χρόνο δημόσιας και κοινοβουλευτικής εξέτασης.

Η βελτίωση της ποιότητας της νομοθέτησης προϋποθέτει την τήρηση του Συντάγματος και του θεσμικού πλαισίου, την ουσιαστική διαβούλευση επί του συνόλου των προτεινόμενων ρυθμίσεων, την επαρκή τεκμηρίωσή τους και την αποφυγή άσχετων διατάξεων σε νομοσχέδια διαφορετικού αντικειμένου.

Ο Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ Νίκος Ρώμπαπας δήλωσε σχετικά: «Οι τροπολογίες μπορούν να εξυπηρετούν πραγματικές και επείγουσες ανάγκες. Όταν, όμως, κατατίθενται συστηματικά αργά τη νύχτα, περιλαμβάνουν άσχετες διατάξεις και ψηφίζονται λίγες μόλις ώρες αργότερα, περιορίζουν τον ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο και υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς. Παρά τη σημαντική βελτίωση που τα τελευταία χρόνια έχει καταγραφεί, μεταξύ άλλων και στην πρόσφατη έρευνα του δικτύου EPICENTER, στην ποιότητα της νομοθέτησης, η Κυβέρνηση και η Βουλή οφείλουν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την πρακτική των ουσιαστικά εκπρόθεσμων και άσχετων τροπολογιών».