«KONTA KAI MAKΡΙΑ / NEAR & FAR»: Ένα φεστιβάλ αφιερωμένο στην ελληνική διασπορά

Ποια είναι η πρώτη εικόνα ή το πρώτο συναίσθημα που σας έρχεται στο μυαλό όταν ακούτε τη λέξη «Καστελλόριζο»;

Ο πλούσιος κόκκινος βράχος που αναδύεται μέσα από την ήρεμη, κρυστάλλινη γαλάζια Μεσόγειο.

Πώς νιώθετε που συμμετέχετε σε ένα φεστιβάλ που ενώνει την Ελληνική Διασπορά με το ανατολικότερο άκρο της Ελλάδας;

Αισθάνομαι βαθιά τιμή και ευγνωμοσύνη που προσκλήθηκα να τραγουδήσω στο νησί των παππούδων και των προγόνων μου. Το Καστελλόριζο μπορεί να βρίσκεται στην άκρη της Ελλάδας και της Ευρώπης, όμως, παρότι γεννήθηκα στην Αυστραλία, η παρουσία του νησιού στη ζωή μου μού έδωσε μια άγκυρα και ένα σημείο εκκίνησης για να βλέπω τον κόσμο.

Ποια είναι η βασική έμπνευση πίσω από αυτό που ετοιμάζετε για το Φεστιβάλ; Ποιες είναι οι μουσικές και συναισθηματικές του διαστάσεις;

Έχω δώσει στο πρόγραμμά μου τον τίτλο «Το Γραμμόφωνο του Παππού μου». Είναι ένας φόρος τιμής στη μνήμη των παππούδων μου και στο πίσω δωμάτιο του σπιτιού τους, όπου μια παλιά ασπρόμαυρη φωτογραφία του Καστελλόριζου δέσποζε περήφανα στον τοίχο. Ήταν ένας χώρος φιλοξενίας, οικογενειακών συγκεντρώσεων, χαλάρωσης και ψυχαγωγίας. Εκεί υπήρχαν επίσης ένα πιάνο, ένα μαντολίνο (το οποίο ποτέ δεν άκουσα να παίζεται σωστά) και ένα παλιό γραμμόφωνο που αγαπούσαμε ιδιαίτερα. Τα έργα που επέλεξα αποτελούν προσωπικά κειμήλια της μουσικής μου διαδρομής: από την Αυστραλία, όπου ανακάλυψα για πρώτη φορά τη φωνή μου, στην Ιταλία, όπου σπούδασα και εξελίχθηκα μουσικά, στη Γερμανία, όπου εργάζομαι σήμερα επαγγελματικά, και στο Καστελλόριζο, όπου επιστρέφω για να ανανεωθώ και να επανασυνδεθώ με την ψυχή μου.

Ποια είναι η πρόκληση που αντιμετωπίζει ένας καλλιτέχνης όταν καλείται να εμφανιστεί σε έναν τόσο ιδιαίτερο τόπο όπως το Καστελλόριζο;

Πρώτα απ’ όλα, ως άνθρωπος που κατάγεται από το νησί, νιώθω την προσδοκία να δώσω τον καλύτερό μου εαυτό. Θέλω να μοιραστώ τις επιρροές που δέχθηκα από τον έξω κόσμο και που με οδήγησαν εκεί όπου βρίσκομαι σήμερα. Επιθυμία μου είναι να φέρω τους ανθρώπους, νέους και μεγαλύτερους, πιο κοντά στη μουσική που ήταν δημοφιλής σε προηγούμενες γενιές. Παράλληλα, πρέπει να εμπιστευτώ ότι η μουσική και τα συναισθήματα των τραγουδιών θα αγγίξουν το κοινό ανεξάρτητα από τη γλώσσα.

Πόσο «διεθνής» είναι η γλώσσα της μουσικής και πόσο «διεθνείς» γίνονται οι τόποι όταν συνδέουν τις ρίζες, τα έθιμα και τις παραδόσεις με τις σύγχρονες επιρροές; Θεωρείτε ότι η δουλειά σας συμβάλλει σε μια παγκόσμια ένωση μέσα από τέτοιες εμφανίσεις;

Δεν πιστεύω ότι η μουσική έχει σύνορα. Είναι ανθρώπινη ανάγκη να επικοινωνούμε, να εκφραζόμαστε, να μοιραζόμαστε και να συνδεόμαστε. Είτε αυτό γίνεται μέσω της μουσικής, του χορού, της ζωγραφικής ή της αφήγησης. Όλοι βρισκόμαστε σε αυτή τη γη, «Κοντά και Μακριά», μοιραζόμενοι την ανθρώπινη εμπειρία. Όποιος έχει ανοιχτό μυαλό μπορεί να ακούσει διαφορετικές μουσικές και να βρει μέσα τους κάτι που μας ενώνει. Μερικές φορές αρκεί να εκτεθούμε σε αυτές ή να μας καθοδηγήσει κάποιος προς αυτές. Ελπίζω ότι η συμβολή μας στο φεστιβάλ θα επιτρέψει στους ανθρώπους να ακούσουν, να αισθανθούν και να θυμηθούν όλα εκείνα που μας ενώνουν ως μια διεθνή, παγκόσμια οικογένεια.

Γιώργος Καραβέλατζης & Γιάννης Καρανικόλας

Η δωδεκανησιακή λύρα κουβαλά μνήμες και ιστορίες πολλών γενεών. Ποιες παιδικές στιγμές και συγκυρίες σας έδεσαν με αυτό το όργανο;

Γιώργος Καραβέλατζης: Η Δωδεκανησιακή λύρα, όπου δεν αντικαταστάθηκε από το βιολί, διασώζει στη συλλογική μας μνήμη τη δωρική μελωδία και όχι τις αρμονίες αιώνων. Τα όργανα με τα οποία καταπιανόμαστε, η λύρα και το ούτι, είναι κυρίως άταστα, δηλαδή με δυνατότητα δόμησης μουσικών δρόμων, ακουσμάτων των παιδικών χρόνων.

Γιάννης Καρανικόλας: Η δωδεκανησιακή λύρα πάντοτε συνόδευε χαρές την οικογένεια μου. Εχω την εικόνα του πατέρα μου να τραγουδά στο σελάι την πλατεία του χωριού)- χωρίς μικρόφωνα – σε ένα άκρως παραδοσιακό τελετουργικό όπου οι μαντινάδες δημιουργούσαν ένα ιδιαίτερο διάλογο και ο χορός με τα όργανα μια ιδιαίτερη μυσταγωγία. Δεν θα ξεχνώ να με μαθαίνει να τραγουδώ τους σκοπούς στο σπίτι μας, και να με παίρνει στην εκκλησιά κάθε Κυριακή πρωί. Πάντοτε θαύμαζα τις ντρίλιες και τον χορό των δαχτύλων πάνω στα όργανα και όλα εκείνα τα καλοκαίρια στο χωριό. Χαίρομαι που είχα την τύχη να γεννηθώ σε ένα τέτοιο περιβάλλον δίνοντας μου έναν μουσικό πλούτο που δυστυχώς φαίνεται να φθίνει από γενιά σε γενιά.

Στο Καστελλόριζο, και σε ένα φεστιβάλ που συμβολίζει τη σύνδεση ανθρώπων και πολιτισμών, τι συναισθήματα σάς γεννά η συμμετοχή σας σε αυτό;

Γιώργος Καραβέλατζης: Η μουσική αποτελεί μυστική γλώσσα, κατανοητή από όλους. Η συμμετοχή μας στο Φεστιβάλ του Καστελλόριζου, που λόγω της θέσης του αποτελεί σημείο διασταύρωσης θαλάσσιων οδών, ηπείρων και πολιτισμών, καθώς και φάρο του Ελληνισμού, είναι μεγάλη μας χαρά και ευκαιρία να ακουστεί η μουσική του.

Αν μπορούσατε μέσα από τις μελωδίες να περάσετε ένα μήνυμα στους νέους που ίσως ανακαλύπτουν τώρα την παραδοσιακή μουσική, ποιο θα ήταν αυτό το μήνυμα και γιατί;

Γιώργος Καραβέλατζης: Κανένα μήνυμα για τη νεολαία. Δεν πρόκειται για ανακάλυψη της μουσικής, παρά μόνο για πρόσκληση συμμετοχής και μύησης σε αυτό που ήδη υπάρχει καταγεγραμμένο μέσα μας από γενιές. Η ύπαρξη και ο έρωτας μέσα από τα τραγούδια αυτά περιγράφονται χωρίς χυδαιότητα, αλλά με ευγένεια. Οι νέοι καλούνται να τα σημειώσουν ως τρόπο ζωής και όχι ως στείρο φολκλόρ.

Γιάννης Καρανικόλας: Η παράδοση είναι αυτό που παραδίδουμε από γενιά σε γενιά και ο καθένας από εμάς το φυλά σαν κειμήλιο ιερό. Είναι κτήμα πνευματικό. Η παραδοσιακή νους είναι σαν  ένα καράβι που δίνει και παίρνει μελωδίες από τόπο σε τόπο. Είναι εκείνο που αν δούμε πιο προσεκτικά που ενώνει τους τόπους ΟΛΟΥ του κόσμου.

Η μουσική αποτελεί μυστική γλώσσα, κατανοητή από όλους.

Ο Περικλής κι εσείς! Πώς γνωριστήκατε και ποια είναι η ιστορία πίσω από το κοινό σας ταξίδι προς το Καστελλόριζο;

Γιώργος Καραβέλατζης: Η εκτίμηση προς τον Περικλή θεμελιώθηκε από τη διοργάνωση του Α΄ προηγούμενου Φεστιβάλ, με τη συμμετοχή του ομότεχνού μου, κορυφαίου ουτίστα διεθνώς, Αra Dinkjian. Δεν ήταν μικρό πράγμα αυτό. Δεχθήκαμε τη συμμετοχή μας σε αυτό ευχαρίστως, με την ευθύνη να ακουστεί η σωζόμενη μουσική φωνή της Νότιας Δωδεκανήσου.

Πόσο κοντά και πόσο μακριά αισθάνεσθε από τον υπόλοιπο κόσμο, από τους συναδέλφους σας καλλιτέχνες, από τους ξένους που σας επισκέπτονται;

Γιώργος Καραβέλατζης: Η μουσική δεν έχει όρια, ειδικά σήμερα. Συνεργαζόμαστε και ενσωματώνουμε στοιχεία. Μοτίβα, μελωδίες και εκφράσεις προγενέστερων καταγράφονται. Οι ξένοι και οι απόδημοι ομογενείς συγκινούνται να ακούσουν όχι την «τουριστική», αλλά τη μουσική του τόπου.

Γιάννης Καρανικόλας: Πάντα ένιωθα οικεία με τους καλλιτέχνες που γνώριζα μουσικά και προσωπικά . Δεν είχε ποτέ σημασία αν ήταν από την Ελλάδα ή από το εξωτερικό. Η μουσική έχει αυτό το μαγικό ιδίωμα ως παγκόσμια γλώσσα. Η μουσική ενώνει, παντρεύει και καταργεί κάθε λογής γεωπολιτικά σύνορα.

Σάββατο 27 Ιουνίου | 21:00
Together — Pericles Kanaris Quartet featuring Αndriana Babali, George Karavelatzis & Kastellorizo Kids
Πρωτότυπες μουσικές και ενορχηστρώσεις του Περικλή Κανάρη σε μια ιδιαίτερη σύμπραξη με τα παιδιά του νησιού. Μαζί τους η αγαπημένη ερμηνεύτρια Ανδριάνα Μπάμπαλη και ο ουτίστας Γιώργος Καραβέλατζης, ειδικός στην τοπική μουσική παράδοση του Καστελλόριζου.

Κυριακή 28 Ιουνίου | 21:00
Near Roots — Costa Latsos
“Pappou’s Grammophone”
Ο τενόρος Costa Latsos, γεννημένος στην Αυστραλία από Καστελλοριζιούς και με έδρα το Βερολίνο, παρουσιάζει ένα πρόγραμμα που κινείται ανάμεσα στην όπερα, το Broadway και το crossover, μαζί με τον ακορντεονίστα Θάνο Σταυρίδη.

*Ο Γιώργος με τον Γιάννη θα εμφανιστούν στις 27/06 στο Together — Pericles Kanaris Quartet featuring Αndriana Babali, George Karavelatzis & Kastellorizo Kids και ο Costa την Κυριακή 28/06 στο Near Roots — Costa Latsos “Pappou’s Grammophone”