Στην τελική ευθεία το σχέδιο της ΕΚΤ για το ψηφιακό ευρώ – Το 2026 η κρίσιμη ψηφοφορία

Ένα από τα πιο περίπλοκα και αμφιλεγόμενα έργα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας θα υποβληθεί σε κρίσιμη δοκιμασία το πρώτο εξάμηνο του 2026, όταν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναμένεται να ψηφίσει για το ψηφιακό ευρώ.

Το ψηφιακό ευρώ ξεπέρασε ένα σημαντικό εμπόδιο στο τέλος Δεκεμβρίου, όταν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υποστήριξε το σχέδιο της ΕΚΤ να κυκλοφορήσει ένα ηλεκτρονικό ισοδύναμο των μετρητών: ένα ψηφιακό νόμισμα που θα λειτουργεί σε καταστήματα, στο διαδίκτυο και σε συναλλαγές μεταξύ ιδιωτών.

Διαβάστε επίσης: Αυτό είναι το MVP ladder της Euroleague: Σε ποια θέση βρίσκονται Βεζένκοφ και Ναν (vids)

Τα κράτη μέλη έχουν υποστηρίξει την πρόταση, η οποία θα δώσει στους Ευρωπαίους κεντρικούς τραπεζίτες μεγαλύτερη εξουσία επί των ηλεκτρονικών λιανικών πληρωμών, οι οποίες προς το παρόν εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από αμερικανικές εταιρείες. Ωστόσο, δεν είναι σαφές εάν το σχέδιο θα κερδίσει την υποστήριξη της πλειοψηφίας των 720 ευρωβουλευτών. Ένας αξιωματούχος που παρακολουθεί στενά τη συζήτηση δήλωσε στους Financial Times ότι η ψηφοφορία «μπορεί να είναι πραγματικά αμφίρροπη».

Εκστρατεία δημοσίων σχέσεων από την ΕΚΤ

Σε μια προσπάθεια να πείσει τους σκεπτικιστές, η ΕΚΤ, η οποία άρχισε να αξιολογεί το ψηφιακό χρήμα της κεντρικής τράπεζας το 2020, ξεκίνησε μια εκστρατεία δημοσίων σχέσεων.

Ο Piero Cipollone, μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου της ΕΚΤ που είναι υπεύθυνος για το έργο, υποστήριξε το ψηφιακό ευρώ σε 21 ομιλίες, έξι συνεντεύξεις και δύο αναρτήσεις το 2025. Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, δεσμεύτηκε τον Δεκέμβριο να «προωθήσει το ψηφιακό ευρώ με κάθε δυνατή δύναμη και ταχύτητα».

Η ΕΚΤ στοχεύει να εκδώσει τα πρώτα ψηφιακά ευρώ το 2029, μετά από ένα πιλοτικό πρόγραμμα το 2027. Οι ισχύοντες κανόνες επιτρέπουν μόνο την κυκλοφορία φυσικού χρήματος, πράγμα που σημαίνει ότι οι νομοθέτες πρέπει πρώτα να συμφωνήσουν σε νέα νομοθεσία.

Το κύριο επιχείρημα της κεντρικής τράπεζας για το ψηφιακό ευρώ είναι η ελευθερία και η κυριαρχία. Σε μια ψηφιακή εποχή όπου οι πληρωμές χωρίς μετρητά γίνονται όλο και πιο διαδεδομένες, μεγάλο μέρος των πληρωμών με κάρτα και των ηλεκτρονικών πληρωμών στην Ευρώπη ελέγχεται από αμερικανικές εταιρείες όπως η Visa, η Mastercard και η PayPal.

Ποιοι είναι υπέρ και ποιοι κατά στο Ευρωκοινοβούλιο

Οι κεντροαριστερές ομάδες και οι φιλελεύθεροι στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστηρίζουν το σχέδιο, αλλά τους λείπουν περισσότερες από 40 ψήφοι για να επιτύχουν την απόλυτη πλειοψηφία. Η ακροδεξιά αντιτίθεται κατηγορηματικά στο σχέδιο. Οι αποφασιστικές ψήφοι πιθανότατα θα προέλθουν από το κεντροδεξιό Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και τους Ευρωπαίους Συντηρητικούς και Μεταρρυθμιστές, όπου οι απόψεις είναι διχασμένες.

«Θα είναι δύσκολο να επιτευχθεί πλειοψηφία», δήλωσε ο Γερμανός ευρωβουλευτής του ΕΛΚ Markus Ferber, ο οποίος είναι επιφυλακτικός ως προς τα σχέδια της ΕΚΤ, προσθέτοντας πως «οι θέσεις διαφέρουν σημαντικά».

Ο Fernando Navarrete, ευρωβουλευτής του ΕΛΚ από την Ισπανία, ο οποίος ορίστηκε από το Κοινοβούλιο για να αξιολογήσει το ψηφιακό ευρώ, τάχθηκε υπέρ μιας περιορισμένης έκδοσης. Πρότεινε να περιοριστεί αρχικά σε offline χρήση για πληρωμές από το ένα άτομο στο άλλο. Ο Ferber υποστήριξε αυτή την άποψη, υποστηρίζοντας ότι οι offline πληρωμές είναι οι μόνες στις οποίες οι υπάρχουσες λύσεις του ιδιωτικού τομέα είχαν «πραγματικά κενά» – όπως η διαθεσιμότητα ψηφιακών πληρωμών όταν δεν υπάρχει ρεύμα ή internet.

«Ένα ψηφιακό ευρώ έχει νόημα μόνο αν προσφέρει σαφή και κατανοητή προστιθέμενη αξία για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις», εξήγησε ο Ferber, προσθέτοντας πως «δεν πρέπει να γίνει ένα έργο πολιτικού κύρους». Προειδοποίησε ότι «δεν είναι καθόλου δεδομένο πως υπάρχει σαφής ζήτηση» για ένα σύστημα ηλεκτρονικών πληρωμών που υποστηρίζεται από την ΕΚΤ.

Το κόστος, η πολυπλοκότητα και ο κίνδυνος αποτυχίας

Ταυτόχρονα, οι μεγάλες τράπεζες της ηπείρου επενδύουν εκατομμύρια σε έναν ευρωπαϊκό ανταγωνιστή των αμερικανικών συστημάτων πληρωμών και φοβούνται ότι ένα ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να υπονομεύσει τις νεοσύστατες λύσεις του ιδιωτικού τομέα. Οι τραπεζίτες προειδοποιούν ότι θα συνεπάγεται τεράστιο κόστος, εξαιρετική πολυπλοκότητα και υψηλό κίνδυνο αποτυχίας.

«Η ΕΚΤ δεν έχει ιδέα τι σημαίνει να ξεκινήσει ένα σύστημα πληρωμών για περισσότερα από 350 εκατομμύρια άτομα», δήλωσε στους FT ο επικεφαλής λιανικής ενός μεγάλου ευρωπαϊκού δανειστή, υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Σε μια μελέτη που ανατέθηκε από ομάδες πίεσης του τραπεζικού τομέα, η μεγάλη λογιστική εταιρεία PwC, το περασμένο καλοκαίρι, εκτίμησε ότι το συνολικό κόστος του έργου για τις τράπεζες της ευρωζώνης θα μπορούσε να φτάσει τα 18 δισ. ευρώ. Η ΕΚΤ υποστηρίζει ότι το ποσό θα είναι πιθανότατα πιο κοντά στα 6 δισ. ευρώ.

Αντίθετη η ακροδεξιά στην Ευρώπη

Οι ακροδεξιοί πολιτικοί αντιτίθενται στο έργο για διάφορους λόγους. Το γερμανικό κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) προειδοποίησε ότι θα μπορούσε να οδηγήσει σε «σταδιακή αντικατάσταση των μετρητών», τα οποία, όπως υποστηρίζει, είναι ο μόνος τρόπος πληρωμής που εγγυάται την ανωνυμία.

Ο Luděk Niedermayer, Τσέχος ευρωβουλευτής και μέλος του ΕΛΚ, δήλωσε πως το ψηφιακό ευρώ είναι «στρατηγικά, οικονομικά και πολιτικά σημαντικό» και ότι προτεραιότητά του είναι η εισαγωγή του «το συντομότερο δυνατό», μετά τις «απαραίτητες τεχνολογικές δοκιμές και τις πιθανές πιλοτικές φάσεις».

Ο Niedermayer είπε πως είναι ικανοποιημένος με το γεγονός ότι έχουν τεθεί σε εφαρμογή «επαρκείς διασφαλίσεις για όσους ανησυχούν για το ρόλο των κερμάτων και των τραπεζογραμματίων». Αναγνώρισε ότι η υποστήριξη εντός του ΕΛΚ θα μπορούσε να «διαφέρει σημαντικά» σε μια ψηφοφορία στην ολομέλεια, αλλά τόνισε ότι είναι πολύ νωρίς για να γίνει πρόβλεψη σχετικά με το συνολικό αποτέλεσμα.

Σε μια ανάρτηση στο Instagram, η ακροδεξιά ομάδα «Patriots for Europe» στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ισχυρίστηκε ότι η ΕΚΤ θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει το ψηφιακό ευρώ για να εμποδίσει τους πολίτες να αγοράσουν ορισμένα αγαθά ή υπηρεσίες, δηλώνοντας πως θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο «λογοκρισίας». Η ομάδα πρόσθεσε: «Αν θέλετε να αγοράσετε κάτι που ‘αυτοί’ θεωρούν ότι δεν πρέπει, δεν θα σας επιτρέψουν να το κάνετε».

Λαγκάρντ: Δεν είμαστε κυρίαρχοι στον δικό μας κήπο

Η ΕΚΤ επιμένει ότι δεν θα είναι σε θέση να παρακολουθεί ούτε να ελέγχει μεμονωμένες πληρωμές. Η Λαγκάρντ δήλωσε τον Δεκέμβριο ότι η παγκόσμια κυριαρχία των αμερικανικών παρόχων πληρωμών έδωσε πλεονέκτημα στον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Αναφέρθηκε στους δικαστές του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου που τιμωρήθηκαν από τις ΗΠΑ.

«Οι άνθρωποι μπορούν να στερηθούν την πρόσβαση σε οποιαδήποτε χρηματοδότηση λόγω μιας απόφασης που ελήφθη στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού», τόνισε, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «Δεν είμαστε ουσιαστικά κυρίαρχοι στον δικό μας κήπο».

Πολλοί παρατηρητές, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων εντός της ΕΚΤ, φοβούνται ότι η ισχυρή υποστήριξη της αμερικανικής κυβέρνησης προς τα σταθερά νομίσματα σε δολάρια θα μπορούσε να αυξήσει την εξάρτηση της Ευρώπης από την Αμερική, εάν αυτά τα ψηφιακά νομίσματα γίνουν πιο διαδεδομένα.

MUST READ

Συγκλονιστικός Ρέτσος στον Ρέντη

Η Positive Money Europe, μια ομάδα πίεσης υπέρ των καταναλωτών, ζητά μια «πραγματικά δημόσια μορφή ευρωπαϊκού χρήματος» σε έναν ψηφιακό κόσμο που διαφορετικά «κυριαρχείται από τα οικονομικά συμφέροντα των ΗΠΑ».