Από τις σφαίρες στις καταδιώξεις μέχρι το «Τουρκαλάς» στο Άργος: Η ανοιχτή πληγή της αστυνομικής βίας και των διακρίσεων

Τέσσερις διαφορετικές υποθέσεις μέσα σε περίπου δύο δεκαετίες έχουν επαναφέρει στην Ελλάδα τη συζήτηση για τη χρήση αστυνομικής βίας κατά τη διάρκεια καταδιώξεων, αλλά και για το κατά πόσο η προσωπική αντίληψη του αστυνομικού για την καταγωγή ή την ταυτότητα ενός ανθρώπου μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο αντιμετώπισής του.

Από το 2001 στο 2021

Το 2001, στο Ζεφύρι, ένας νεαρός Ρομά σκοτώθηκε από πυρά αστυνομικού ύστερα από περιστατικό ελέγχου και καταδίωξης. Η υπόθεση είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην τοπική κοινότητα των Ρομά και είχε ανοίξει τη συζήτηση για τη συμπεριφορά των Αρχών απέναντι σε μια ήδη ευάλωτη κοινωνική ομάδα.

Διαβάστε επίσης: Αποκάλυψη στην Ιταλία για Γουόκαπ και την απάντηση του Ολυμπιακού στη Ντουμπάι

Είκοσι χρόνια αργότερα, τον Οκτώβριο 2021, στο Πέραμα, ο 18χρονος Ρομά Νίκος Σαμπάνης έπεσε νεκρός από σφαίρες αστυνομικών της ομάδας ΔΙΑΣ κατά τη διάρκεια καταδίωξης.

Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά μετά το περιστατικό, η καταδίωξη και οι χειρισμοί των αστυνομικών προκάλεσαν έντονη κριτική και ερωτήματα σχετικά με την τήρηση των κανόνων εμπλοκής της ΕΛ.ΑΣ. Η υπόθεση οδηγήθηκε στη Δικαιοσύνη και αποτέλεσε σημείο έντονης αντιπαράθεσης για τη χρήση πυρών από αστυνομικούς.

Τον Δεκέμβριο του 2022 στη Θεσσαλονίκη, ο 16χρονος Κώστας Φραγκούλης έπεσε νεκρός από πυρά αστυνομικού της ΔΙΑΣ μετά από καταδίωξη που ξεκίνησε επειδή είχε φύγει από πρατήριο καυσίμων χωρίς να πληρώσει μικρό ποσό. Ο θάνατός του προκάλεσε πανελλαδικές αντιδράσεις και έφερε ξανά στο προσκήνιο το ζήτημα της αντιμετώπισης των Ρομά από τις αστυνομικές αρχές.

Τον Νοέμβριο του 2023, στο Λεοντάρι Βοιωτίας, ένας 17χρονος Ρομά σκοτώθηκε από πυροβολισμό αστυνομικού της ΟΠΚΕ μετά από καταδίωξη οχήματος. Ο αστυνομικός υποστήριξε ότι το όπλο εκπυρσοκρότησε κατά τη διάρκεια της συμπλοκής, ενώ η υπόθεση εξετάστηκε από τη Δικαιοσύνη.

«Κάτω ο Τουρκαλάς»

Το 2026, στο Άργος, μια ακόμη καταδίωξη κατέληξε στον θάνατο ενός νεαρού άνδρα από αστυνομικά πυρά. Στην υπόθεση αυτή, ωστόσο, προστέθηκε μια διαφορετική διάσταση: σύμφωνα με ηχητικό υλικό που δημοσιοποιήθηκε, ακούγεται αστυνομικός να αναφέρεται στον τραυματισμένο άνδρα με τον χαρακτηρισμό «τουρκαλάς» μετά τον πυροβολισμό και να ζητά να κληθεί ασθενοφόρο.

Ο χαρακτηρισμός αυτός έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις.

Αν και οι επιμέρους υποθέσεις έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά και βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια δικαστικής εξέτασης, οργανώσεις για τα δικαιώματα των Ρομά υποστηρίζουν εδώ και χρόνια ότι οι επαναλαμβανόμενες θανατηφόρες αστυνομικές επεμβάσεις σε βάρος Ρομά δεν μπορούν να εξετάζονται απομονωμένα από το ευρύτερο ζήτημα των διακρίσεων και της άνισης μεταχείρισης.

Βαθιά ριζωμένος ρατσισμός κατά των Ρομά

Το ζήτημα της διακριτικής μεταχείρισης των Ρομά από τις αστυνομικές αρχές έχει καταγραφεί και σε διεθνές επίπεδο.

Τον Ιούνιο του 2025 ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, Μάικλ Ο’Φλάχερτι, σε έκθεσή του για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου του Συμβουλίου της Ευρώπης, γίνεται ειδική αναφορά στις καταγγελίες για διακρίσεις, στερεότυπα και περιστατικά αστυνομικής βίας σε βάρος της κοινότητας των Ρομά.

Ο Επίτροπος επισημαίνει ότι οι Ρομά στην Ελλάδα εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια στην ισότιμη πρόσβαση στην προστασία των δικαιωμάτων τους και σημειώνει πως οι σχέσεις μεταξύ Ρομά και αστυνομίας χαρακτηρίζονται από έλλειψη εμπιστοσύνης. Στο μνημόνιο καταγράφονται αναφορές για δυσανάλογους αστυνομικούς ελέγχους, παρενοχλήσεις και περιστατικά όπου μέλη της κοινότητας αισθάνονται ότι αντιμετωπίζονται με βάση στερεοτυπικές αντιλήψεις.

Παρά τα μέτρα που έχουν ληφθεί, ανέφερε η έκθεση, το πρόβλημα της αστυνομικής βίας κατά των Ρομά δεν αποτελεί σειρά μεμονωμένων περιστατικών, αλλά συνδέεται με «βαθιά ριζωμένο ρατσισμό».

Είχε απευθύνει μάλιστα έκκληση τις ελληνικές αρχές να διασφαλίσουν αποτελεσματικές έρευνες για καταγγελίες αστυνομικής βίας ή διακριτικής μεταχείρισης και να αντιμετωπίσουν τα φαινόμενα που ενισχύουν την περιθωριοποίηση των Ρομά.

MUST READ

Ποιος είναι ο παίκτης-έκπληξη που προτάθηκε στον Ολυμπιακό για τη θέση «4» (vids)

Το ερώτημα που επανέρχεται κάθε φορά είναι αν πρόκειται μόνο για περιστατικά υπέρμετρης χρήσης βίας σε συνθήκες καταδίωξης ή αν πίσω από ορισμένες αστυνομικές πρακτικές υπάρχει και ένα βαθύτερο πρόβλημα στερεοτύπων απέναντι σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες.