Πώς η Κίνα βγαίνει κερδισμένη από τον πόλεμο στο Ιράν – Είναι η «στιγμή του Σουέζ» για τις ΗΠΑ;

Το CNN εξετάζει πώς η Κίνα βγαίνει κερδισμένη από τον πόλεμο των ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν.

Το πώς θα αντιδράσει η Κίνα σε αυτό που θεωρεί ως αποδυνάμωση των ΗΠΑ παραμένει ανοιχτό ερώτημα, τονίζει το CNN

Όταν, στα τέλη Φεβρουαρίου, άρχισαν να πέφτουν οι αμερικανικές και ισραηλινές βόμβες στο Ιράν, οι ηγέτες της Κίνας αντιλαμβάνονταν την πολύ πραγματική πιθανότητα να καταρρεύσει ένα ακόμη φιλικό καθεστώς, όπως είχε συμβεί με τη Βενεζουέλα μόλις λίγες εβδομάδες πριν, σημειώνει το αμερικανικό μέσο στην ανάλυσή του.

Διαβάστε επίσης: Καμαρά – «Ήθελα να έρθω από τον Γενάρη στον Παναθηναϊκό, χαρούμενος με την επιλογή μου»

Σχεδόν τέσσερις μήνες αργότερα, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική: οι ΗΠΑ και το Ιράν κατέληξαν σε μια προσωρινή συμφωνία μετά από εβδομάδες ειρηνευτικών συνομιλιών, αλλά το καθεστώς της Τεχεράνης παραμένει στη θέση του και ο πόλεμος θεωρείται ευρέως ότι ανέδειξε τα όρια της αμερικανικής ισχύος.

Εν τω μεταξύ, σύμφωνα με το CNN, η διπλωματική επιρροή του Πεκίνου φαίνεται να έχει ενισχυθεί – καθώς έχει φιλοξενήσει μια σειρά ξένων ηγετών και έχει αναδειχθεί ως υπέρμαχος της ειρήνης, κερδίζοντας μάλιστα επανειλημμένα επαίνους από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ για την αντίδρασή του στον πόλεμο.

Η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου έχει επίσης αντεπεξέλθει καλύτερα από πολλές γειτονικές χώρες στην ιστορική ενεργειακή κρίση που προκάλεσε η σύγκρουση – κυρίως χάρη στα άφθονα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου της και στην υιοθέτηση των πράσινων τεχνολογιών και των ηλεκτρικών οχημάτων, σημειώνει το αμερικανικό μέσο.

Η Κίνα χαιρέτισε το Μνημόνιο Κατανόησης ΗΠΑ και Ιράν

Το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας χαιρέτισε την ανακοίνωση της συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν σε δηλώσεις που έκανε αυτή την εβδομάδα, ενώ ένας εκπρόσωπος ανέφερε ότι το Πεκίνο «είναι έτοιμο» να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στην «αποκατάσταση της ειρήνης και της ηρεμίας» στη Μέση Ανατολή.

Όταν ρωτήθηκε αν το Πεκίνο είχε κάποιο ρόλο στη συμφωνία, ο εκπρόσωπος Τύπου, Λιν Τζιάν δεν επιβεβαίωσε κανένα συγκεκριμένο ρόλο.

Ωστόσο, δεν δίστασε να επισημάνει τις «ακούραστες» προσπάθειες της Κίνας για τον τερματισμό του πολέμου, μεταξύ άλλων μέσω της δημοσίευσης, τον Απρίλιο, μιας ειρηνευτικής πρότασης τεσσάρων σημείων από τον ηγέτη της χώρας, Σι Τζινπίνγκ.

Και αυτή η εκτίμηση δεν προερχόταν μόνο από το Πεκίνο, σημειώνει το CNN.

«Θέλω να ευχαριστήσω την Κίνα, τον πρόεδρο Σι… Παρέμεινε ουδέτερος, απολύτως ουδέτερος, και το εκτιμώ», δήλωσε ο Τραμπ σε συνέντευξη Τύπου της G7 στη Γαλλία την Τετάρτη, επισημαίνοντας ότι ο Κινέζος ηγέτης δεν χρησιμοποίησε τη ναυτική ισχύ της χώρας του για να αψηφήσει τον αμερικανικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.

«Δεν το έκαναν αυτό. Ο πρόεδρος Σι με βοήθησε. Προσπάθησε να βοηθήσει, και πιστεύω ότι πιθανότατα συνέβαλε στην επίλυση του ζητήματος», πρόσθεσε ο Τραμπ.

Ο Ντόναλντ Τραμπ.

Προσεκτική γραμμή

Η Κίνα ακολούθησε μια προσεκτική διπλωματική γραμμή κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης. Καταδίκασε την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν και συνέχισε να αγοράζει ιρανικό πετρέλαιο, αψηφώντας τις αμερικανικές κυρώσεις.

Ωστόσο, διατήρησε επίσης ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τους εμπλεκόμενους και από τις δύο πλευρές.

Πολλοί ξένοι ηγέτες μετέβησαν στο Πεκίνο καθώς η σύγκρουση συνεχιζόταν – μεταξύ των οποίων ο Τραμπ τον περασμένο μήνα, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί λίγες ημέρες νωρίτερα, καθώς και ηγέτες του Πακιστάν, του κύριου μεσολαβητή στη σύγκρουση.

Στις αρχές των διαπραγματεύσεων, η Τεχεράνη ήταν πρόθυμη να εξασφαλίσει τη στήριξη της Κίνας ως εγγυητή σε μια ειρηνευτική συμφωνία, αλλά το Πεκίνο δεν έχει δείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να αναλάβει έναν τέτοιο επίσημο —και ενδεχομένως προβληματικό— ρόλο.

Την Τετάρτη, ο επικεφαλής της κινεζικής διπλωματίας, Γουάνγκ Γι, συνομίλησε τηλεφωνικά με τον Αραγτσί και ζήτησε αντιμετωπιστεί «κατάλληλα» η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.

«Η αυγή της ειρήνης έχει ανατείλει. Το κλειδί για το επόμενο βήμα είναι όλα τα μέρη να εφαρμόσουν πραγματικά τις δεσμεύσεις τους και να εξαλείψουν τις παρεμβάσεις από όλες τις πλευρές», δήλωσε ο Γουάνγκ.

Δεν είναι σαφές αν ή σε ποιο βαθμό το Πεκίνο χρησιμοποίησε τη διπλωματική του επιρροή μέσω παρασκηνιακών διαπραγματεύσεων για την επίτευξη της τελευταίας συμφωνίας, του Μνημονίου Κατανόησης που υπογράφηκε επίσημα την Τετάρτη, το οποίο εγκαινιάζει μια περίοδο 60 ημερών για τη διαπραγμάτευση των τελικών όρων της συμφωνίας.

Όμως, για το Πεκίνο, αυτές οι ιδιαίτερα δημόσιες επισκέψεις ενίσχυσαν το μήνυμά του ότι, ενώ άλλοι διεξάγουν πόλεμο, το ίδιο αποτελεί μια υπεύθυνη παγκόσμια δύναμη – και σημαντικό παράγοντα διαμόρφωσης της διεθνούς σκηνής.

Η «στιγμή του Σουέζ» για τις ΗΠΑ;

Καθώς οι δύο πλευρές εισέρχονται στην επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων, οι παρατηρητές παρακολουθούν στενά τι ακριβώς κέρδισαν οι ΗΠΑ από μια σύγκρουση που είχε σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, γράφει το CNN.

Στην Κίνα – όπου η αντίθεση σε μια παγκόσμια τάξη υπό την κυριαρχία των Ηνωμένων Πολιτειών αποτελεί βασική αρχή της εξωτερικής πολιτικής – οι πολιτικοί στοχαστές συζητούν επίσης για το πώς η σύγκρουση έχει επηρεάσει τη θέση των ΗΠΑ στη διεθνή σκηνή.

Ορισμένοι αναλυτές αναρωτιούνται αν η σύγκρουση αυτή αποτελεί για τις ΗΠΑ τη λεγόμενη «στιγμή του Σουέζ», μια αναφορά στην απώλεια του ελέγχου της Βρετανίας επί της Διώρυγας του Σουέζ τη δεκαετία του 1950, η οποία θεωρείται ευρέως ως προάγγελος της διεθνούς παρακμής της Βρετανίας και της εκτόπισής της από τις ΗΠΑ ως παγκόσμιας δύναμης.

«Μήπως η σκηνή που έριξε τη σκιά της πάνω στη Βρετανική Αυτοκρατορία κατά τη διάρκεια της κρίσης του Σουέζ επαναλαμβάνεται τώρα για τις Ηνωμένες Πολιτείες στα Στενά του Ορμούζ;», αναρωτήθηκε ο Σουν Ντεγκάνγκ, διευθυντής του Κέντρου Μελετών για τη Μέση Ανατολή του Πανεπιστημίου Φουδάν στη Σαγκάη, σε άρθρο γνώμης που δημοσιεύθηκε την Τρίτη στην κρατική κινεζική εφημερίδα Global Times.

«Από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν καταστεί η ‘μοναδική υπερδύναμη’ του κόσμου», ανέφερε ο Σουν.

Αυτή τη φορά, ωστόσο, «η στρατιωτική δύναμη των ΗΠΑ δεν αποδείχθηκε τόσο συντριπτική όσο είχε φανταστεί η Ουάσιγκτον», ενώ η απουσία βασικών συμμάχων που να υποστηρίζουν τον πόλεμό της αποτελεί ένδειξη ότι «το παγκόσμιο σύστημα συμμαχιών υπό την ηγεσία των ΗΠΑ παρουσιάζει ολοένα και περισσότερα σημάδια διχασμού», έγραψε.

Για την Ταϊβάν

Πρόκειται για ένα ζήτημα που έχει συζητηθεί και στη Δύση, αλλά και στην Κίνα ορισμένες φωνές έχουν εκφράσει την άποψη ότι το Πεκίνο έχει αποκομίσει οφέλη από τον πόλεμο της Ουάσιγκτον.

«Η Κίνα δεν έχει κανένα συμφέρον να φορέσει το ‘στέμμα του νικητή’ ενός μακρινού πολέμου στη Μέση Ανατολή», έγραψε ο πολιτικός σχολιαστής Χου Σιτζίν στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης Weibo νωρίτερα αυτή την εβδομάδα.

Ωστόσο, η σύγκρουση έχει επηρεάσει την εικόνα που έχει ο κόσμος για την Κίνα – αναδεικνύοντας την επιτυχία του «στρατηγικού σχεδιασμού» της για την αντιμετώπιση των ενεργειακών κρίσεων και την ελκυστικότητα της ειρηνικής «πορείας ανάπτυξής» της, ανέφερε.

Ο πόλεμος έχει επίσης «μειώσει σημαντικά» τη συνολική αποτρεπτική δύναμη των ΗΠΑ όσον αφορά την Ταϊβάν, έγραψε ο Χου, επισημαίνοντας ότι ο πόλεμος ανέδειξε τα όρια των αποθεμάτων πυρομαχικών των ΗΠΑ και την αδυναμία τους να σχηματίσουν μια δυτική συμμαχία ακόμη και ενάντια σε έναν απομονωμένο εχθρό όπως το Ιράν.

Η Κίνα διεκδικεί την αυτόνομη Ταϊβάν ως μέρος της επικράτειάς της και δεν έχει αποκλείσει τη χρήση βίας για να αναλάβει τον έλεγχο του νησιού.

«Ποια μέσα πίεσης διαθέτουν οι ΗΠΑ για να πείσουν τους συμμάχους τους στην Ευρώπη να αντιπαρατεθούν με την Κίνα για χάρη των αμερικανικών συμφερόντων;», έγραψε ο Χου.

Σι Τζινπίνγκ και Ντόναλντ Τραμπ.

Άσκηση ισορροπίας για το Πεκίνο

Το πώς θα αντιδράσει η Κίνα σε αυτό που θεωρεί ως αποδυνάμωση των ΗΠΑ παραμένει ανοιχτό ερώτημα, τονίζει το CNN.

Το Πεκίνο έχει από καιρό αυτοπροβληθεί ως υπέρμαχος ενός «πολυπολικού κόσμου».

Έτσι, είναι πιθανό να αξιοποιήσει τη σύγκρουση για να προωθήσει μια άλλη αλλαγή που επιθυμεί να δει στον κόσμο: το τέλος ενός περιβάλλοντος ασφάλειας που κυριαρχείται από τις ΗΠΑ και τις συμμαχίες τους.

Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, ωστόσο, το Πεκίνο φρόντισε να χειριστεί προσεκτικά τα συμφέροντά του, αντί να αναλάβει ηγετικό ρόλο στην επίλυση της σύγκρουσης ή να πάρει ανοιχτά θέση υπέρ της μιας ή της άλλης πλευράς.

Ενώ στηρίζει ρητορικά τον μακροχρόνιο εταίρο της, το Ιράν, η Κίνα έχει επιδείξει μετριοπάθεια στις επικρίσεις της προς τις ΗΠΑ για την πρόκληση της σύγκρουσης και έχει πραγματοποιήσει πολλαπλές τηλεφωνικές επικοινωνίες και συναντήσεις με τα κράτη του Κόλπου που δέχθηκαν επίθεση από το Ιράν.

Το Πεκίνο θεωρείται ευρέως ότι ώθησε την Τεχεράνη προς διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον νωρίτερα αυτή την άνοιξη, παρόλο που κινεζικές εταιρείες – σύμφωνα με την αμερικανική κυβέρνηση – έχουν υποστηρίξει την προμήθεια όπλων από την Τεχεράνη.

Το Πεκίνο αρνείται γενικά ότι παρέχει όπλα σε χώρες που βρίσκονται σε σύγκρουση.

Για την επίσκεψη Τραμπ

Το γεγονός ότι ο Σι κατάφερε να φιλοξενήσει τον Τραμπ για μια φιλική συνάντηση τον περασμένο μήνα, παρά τις εκτιμήσεις αυτές και ενώ η Κίνα διατηρούσε τη μακροχρόνια θέση της ως ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, μπορεί να αποτελεί απόδειξη της επιρροής του Πεκίνου – και της προσεκτικά ισορροπημένης στρατηγικής του.

Ωστόσο, παρατηρητές στην Κίνα επισημαίνουν επίσης ότι μια ενδεχόμενη «στιγμή του Σουέζ» για τις ΗΠΑ δεν θα σήμαινε ότι η Κίνα θα αναλάμβανε αυτόματα την ηγετική θέση στην παγκόσμια τάξη.

Επιπλέον, Κινέζοι αξιωματούχοι και αναλυτές υποστηρίζουν εδώ και καιρό ότι το Πεκίνο δεν επιθυμεί να γίνει υπερδύναμη στα πρότυπα των ΗΠΑ.

«Οι ΗΠΑ παραμένουν ο ισχυρότερος εξωτερικός παράγοντας στη Μέση Ανατολή. Αυτό που έχει αλλάξει είναι ότι η κυριαρχία τους συνεπάγεται πλέον πολύ μεγαλύτερο πολιτικό, στρατιωτικό, οικονομικό και φήμης κόστος», δήλωσε στο CNN ο Σουν Τζενγκχάο, ερευνητής στο Κέντρο Διεθνούς Ασφάλειας και Στρατηγικής του Πανεπιστημίου Τσινγκχούα στο Πεκίνο.

Η σύγκρουση ενδέχεται να καταστήσει την κοσμοθεωρία της Κίνας – η οποία δίνει έμφαση στην κυριαρχία, τη μη παρέμβαση, την πολιτική επίλυση και την ασφάλεια με γνώμονα την ανάπτυξη – πιο ελκυστική για πολλές χώρες, ανέφερε.

MUST READ

Ολυμπιακός και Παναθηναϊκός για Μπόνγκα – Ποιος είναι το φαβορί

«Ωστόσο, η αξιοπιστία δεν χτίζεται μόνο μέσω της κριτικής στις ενέργειες των ΗΠΑ· εξαρτάται επίσης από το αν η Κίνα μπορεί να προσφέρει πρακτικές διπλωματικές λύσεις, να προστατεύσει την ενεργειακή σταθερότητα και να συμβάλει στη δημιουργία συνθηκών για την αποκλιμάκωση της έντασης», τόνισε.